یعنی چه
این عبارت یک ترکیب واحد نیست، بلکه بخشی از شعر سنایی غزنوی است. «ثنایت» به معنی ستایش و مدح تو (خداوند) است و «سفتن» یعنی سوراخ کردن مروارید که در ادبیات کنایه از گفتن سخن سنجیده، آراسته و نغز میباشد.
تلفظ
تلفظ صحیح کلمه اول ثَنایَت (ثنا + ـَت ضمیر متصل) و کلمه دوم سُفتَن (مصدر از ریشه پهلوی به معنی سوراخ کردن) است.
در جدول
پاسخ دقیق در جدول برای این عبارت ده حرفی، خودِ عبارت «ثنایت و سفتن» یا کنایههای مرتبط با آن مانند دُر سفتن است.
به عربی
بخش اول (ثنایت) در عربی به معنای ثناؤک یا مدحک است و بخش دوم (سفتن) به معنای ثقب، خرق یا حفر میباشد.
به فارسی
معادل سره و روان فارسی این ترکیب، «ستایش تو و سوراخ کردن مروارید» است که در مفهوم کلی کنایه از سپاسگزاری و پرداختن به کلام آراسته دارد.
نماد چیست
در متون عرفانی و ادبی، «ثنایت» نماد تسلیم، بندگی و سپاسگزاری در پیشگاه معبود است؛ در حالی که «سفتن» (مانند دُر سفتن) نماد مهارت ظریف، آراستگی کلام و آفرینش سخن سنجیده و ماندگار به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ثنایت و سفتن
عبارت «ثنایت و سفتن» یک مدخل مستقل یا ترکیب اصطلاحی واحد در زبان فارسی نیست، بلکه بخشی از یک بیت شعر مشهور از حکیم سنایی غزنوی در ستایش پروردگار است که میفرماید: «حدّ من نیست ثنایت گفتن / گوهر شکر عطایت سُفتن». به همین دلیل برای درک معنای آن باید هر دو واژه را به صورت مجزا بررسی کرد.
واژه اول یعنی «ثنایت» ترکیب کلمه عربی ثناء با ضمیر متصل فارسی است که معنی «ستایش تو» را میدهد. واژه دوم یعنی «سُفتن» یک مصدر اصیل فارسی میانه (پهلوی) به معنی سوراخ کردن (به ویژه سوراخ کردن مروارید و سنگهای قیمتی) است که در ادبیات کلاسیک کنایهای بینظیر از آراستن کلام و گفتن سخن نغز و سنجیده محسوب میشود.
در نهایت، این عبارت ده حرفی نمادی از عجز شاعر در سپاسگزاری معبود و آراستن کلام در پیشگاه پروردگار است که به زیبایی هنر شعر و فضیلت شکرگزاری را در کنار هم به تصویر میکشد.