یعنی چه
«فضل طبرسی» یک واژه لغوی واحد نیست، بلکه نام خاص (اسم علم) متعلق به «امینالاسلام، ابوعلی فضل بن حسن طَبْرِسی» مفسر و فقیه برجسته قرن ششم هجری است. از نظر لغوی، «فضل» به معنی دانش، برتری و کرم است و «طبرسی» شکل معرب واژه «تفرشی» (منسوب به شهر تفرش) میباشد.
تلفظ
این عبارت به صورت ترکیب اضافه تلفظ میشود: فَضْل (با فتح فاء و سکون ضاد) + طَبْرِسی (با فتح طاء، سکون باء و کسر راء).
به انگلیسی
برای ارجاع به این شخصیت علمی در متون انگلیسی از نگارش استاندارد نام و نسب او استفاده میشود.
به عربی
در منابع جهان اسلام و زبان عربی، وی با نام الفضل بن الحسن الطبرسي شناخته میشود.
به فارسی
معادل یا برگردان فارسی این نام خاص، همان «فضلِ تفرشی» یا «امینالاسلام طبرسی» است که به ریشه جغرافیایی او در ایران (تفرش) اشاره دارد.
در قرآن
ترکیب «فضل طبرسی» در قرآن وجود ندارد؛ اما کلمه «فضل» به تنهایی بارها در قرآن به کار رفته که نماد رحمت، بخشش و نعمت الهی است (مانند: وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ). ارتباط اصلی این نام با قرآن به خاطر نگارش تفسیر گرانسنگ «مجمعالبیان» است.
نماد چیست
در فرهنگ و سنت اسلامی، نام شیخ طبرسی نماد اعتدال علمی، تبحر در ادبیات عرب و تفسیر جامع قرآنی است. داستان نذر او پس از رهایی معجزهآسا از قبر، نمادی از عنایت الهی به خادمان قرآن محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل فضل طبرسی
عبارت «فضل طبرسی» یک واژه یا اصطلاح لغوی عام در زبان فارسی نیست، بلکه یک اسم خاص ترکیبی و متعلق به یکی از بزرگترین دانشمندان، مفسران و فقیهان جهان تشیع در قرن ششم هجری، یعنی «امینالاسلام ابوعلی فضل بن حسن طبرسی» است. جزء اول این نام (فضل) یک واژه عربی به معنای برتری، دانش و بخشش است و جزء دوم آن (طبرسی) بر اساس شهادت تاریخنگارانی چون بیهقی، صفت نسبی و شکل معربشدهٔ واژه «تفرشی» (منسوب به شهر تفرش در استان مرکزی) است.
شهرت جهانی و ماندگاری این نام در تاریخ اسلام، به واسطه تألیف کتاب شریف و گرانقدر «مجمعالبَیان فی تفسیر القرآن» است که از متقنترین، منظمترین و منصفانهترین تفاسیر قرآن کریم به شمار میرود و مورد احترام دانشمندان شیعه و اهل سنت است. در فرهنگ دینی، نام او همواره یادآور ادب، اخلاق علمی و خدمت بیشائبه به ساحت مقدس قرآن کریم است.