یعنی چه
در لغت به معنی آمیزهای از دو مزه تلخ و ترش (مانند برخی خوراکیها) است. در مفهوم کنایی و مجازی، به محنت، مشقت دنیا، سختیهای روزگار و همچنین به ویژگی اخلاقی فردِ تندخو، عبوس و بداخلاق اشاره دارد.
تلفظ
این ترکیب عطف شامل دو واژه واجبست است که به صورت تَلْخ (talx) و تُرْش (torš) همراه با مصوت ربط «و» (o) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این پاسخِ ۷ حرفی خودِ «تلخ و ترش» است. طعمهای نزدیک به آن میخوش یا ملس هستند و در معنای مجازی کلماتی چون ناگوار و عبوس کاربرد دارند.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، اگر منظور طعم باشد از عبارت Bitter and sour استفاده میشود و اگر منظور احوال ناخوشایند روزگار یا اخلاق تند باشد، واژگانی چون Acrimonious، Grim یا Harsh به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی برای بیان طعم واقعی مادی از ترکیب «مُرّ وحامِض» استفاده میشود، اما در کاربردهای کنایی و ادبی برای سختیها معادل «کَدَر و مَشَقَّة» و برای فرد تندخو واژه «عَبُوس» مناسب است.
نماد چیست
در ادبیات فارسی، این ترکیب نماد سفره ناپایدار دنیا و تجربههای سخت اما ناگزیر زندگی است. همچنین نمادی برای نشان دادن احوال تلخ، نارضایتی، گوشهگیری و اخمِ برخاسته از ناملایمات به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل تلخ و ترش
ترکیب وصفی و عطف «تلخ و ترش» از دو واژه کهن با ریشه در زبان پهلوی و ایرانی باستان (taxl و truš) ساخته شده است. این اصطلاح در وهله اول نمایانگر طعمی دوگانه و ناگوار است که هیچکدام از طرفین آن به شیرینی متمایل نیست؛ به همین دلیل در فرهنگ و ادبیات فارسی، به سرعت کارکردی کنایی یافته و برای توصیف احوال ناخوشایند، ناملایمات روزگار و مشقتهای دنیا به کار رفته است.
شاهد این مدعا اشعار شاعران بزرگی چون خاقانی است که انسان را به رضا دادن در برابر «تلخ و ترش» خوانی که گیتی پیش رویش میگذارد دعوت میکند؛ چرا که زیادهخواهی در شیرینیهای دنیا عاقبت نیشتر سختی به همراه دارد. این عبارت همچنین برای توصیف افراد عبوس و تندخو که سیمایی ناخوشایند از خود بروز میدهند استفاده میشود.
اگرچه این ترکیب عیناً در آیات قرآن کریم نیامده است، اما مفاهیم همراستای آن در قالب توصیف طعمهای ناگوار و عذابهای سخت (مانند زقوم و ضریع) دیده میشود. در کل، تلخ و ترش چه در طعم و چه در معنای کنایی، آمیزهای از یک وضعیت ناگوار، جدی و چالشبرانگیز را در ذهن مخاطب تداعی میکند.