یعنی چه
آبجامه در واژهنامههای کهن فارسی به معنای ظرف، آوند یا پیالهای است که برای نوشیدن آب و دیگر مایعات به کار میرفته است. این واژه از ترکیب دو بخش «آب» و «جام» (یا جامه در نقش ظرف) ساخته شده است و به ظروف فلزی یا چوبی قدیمی اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت ترکیبی از دو کلمهٔ «آب» و «جامه» (بر وزن نامه) است که در متون کهن به صورت سرهم یا جدا (آبجامه) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژهٔ «آبجامه» به عنوان پاسخ ۶ حرفی برای راهنماهایی چون «ظرف آبخوری قدیمی» یا «جام آب» شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن، معادلهایی که به ظروف گود مخصوص نوشیدن اشاره دارند برای این واژه استفاده میشوند.
به عربی
در زبان عربی واژگانی چون اناء به طور عام و کأس یا قدح به طور خاص برای برگردان این مفهوم به کار میروند.
به ترکی
در زبان ترکی واژهٔ سو کابی به معنای ظرف آب و کده به معنی جام، دقیقترین برگردانهای معنایی هستند.
به فارسی
واژههای جایگزین و مترادف اصیل فارسی برای آبجامه شامل جام، پیاله، کاسه، ساغر، آبجا و آوند هستند که همگی بر مفهوم ظرف نوشیدن دلالت دارند.
جمعبندی و توضیح کامل آبجامه
واژهٔ «آبجامه» یک ترکیب کهن و اصیل فارسی است که از واژههای «آب» و «جام» پدید آمده است. در لغتنامههای معتبری مانند دهخدا، معین و عمید این کلمه به عنوان ظرفی چوبی یا فلزی معرفی شده که در گذشته برای نوشیدن مایعات به کار میرفته است. این واژه امروزه کاربرد روزمره ندارد و بیشتر در متون ادبی دیده میشود.
شاهد بارز کاربرد ادبی این واژه در اشعار حکیم سنایی غزنوی تجلی یافته، آنجا که میسراید: «زمزمِ لطف، آبجامهٔ اوست / کعبهٔ اهلِ فضل، خامهٔ اوست». این بیت نشاندهندهٔ جایگاه این واژه در ساخت تعابیر و تشبیهات عرفانی و مدحی در تاریخ ادبیات ایران است.