یعنی چه
این واژه دارای دو وجه معنایی مجزا است: در وجه اول و ادبی، از ترکیب «کِی» (پادشاه) و پسوند «-مند» (دارنده) ساخته شده و به معنی صاحب شکوه شاهانه و بزرگمنش است. در وجه دوم و گویشی (بختیاری)، از ترکیب «کِی» (زمان طولانی/پیر) و «ماندن» پدید آمده و به معنای فردی است که از سن متعارف ازدواجش گذشته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح مکرر بر روی حروف کاف و میم به صورت [کِیمَند] صورت میگیرد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد و به عنوان معادل شاهمنش یا اصطلاح بومی پیرمانده به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به بستر متن، برای مفاهیم باشکوه و شاهانه از واژگان سلطنتی و برای معنای عامیانه از اصطلاحات تجرد طولانی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی ملوکانه و شریف معادل جنبه مقتدرانه آن، و واژه عانس معادل دقیق گویش بومی آن است.
به ترکی
در ترکی استانبولی سولو برای اصالت و عبارت عامیانه اولده کالمیش برای وجه دوم معنایی استفاده میشود.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی نظیر کیمنش، ارجمند و بلندمرتبه در ادبیات کهن، و واژه پیردختر در اصطلاح بومی است.
جمعبندی و توضیح کامل کی مند
واژه «کیمند» یا «کیمند» از جمله واژگان کمکاربرد و خاص زبان فارسی است که ساختاری ترکیبی دارد. در متون کهن و اصیل، این کلمه از شاهان اساطیری (کی) و پسوند دارندگی (مند) وام گرفته شده تا معنای شکوه، عظمت و منش بلندپایه پادشاهان را منتقل کند. این واژه نمادی از فرّ کیانی و اصالت ریشهدار در فرهنگ اساطیری ایران به شمار میرود.
از سوی دیگر، این کلمه در گویش بومی و بختیاری کاربرد و معنای کاملاً متفاوتی یافته است؛ به طوری که از ترکیب کِی (به معنی زمان دیرین و پیر) با ریشه ماندن ایجاد شده و اصطلاحی برای اشاره به دختران مجرد سنبالا است. همچنین در فضای مدرن، کیمید نام یکی از سازهای ابداعی و تلفیقی جدید در موسیقی ایران نیز میباشد.