یعنی چه
تباه گردانیدن یک ترکیب فعلی سببی و متعدی در زبان فارسی است. این واژه به معنای به فساد کشاندن، ویران کردن، هدر دادن یا از کار انداختن یک چیز (مانند مال یا سند) و یا به ضلالت و نابودی کشاندن یک شخص به کار میرود.
تلفظ
تلفظ دقیق این مصدر مرکب به صورت [tabāh gardānidan] است که از دو واژهٔ «تباه» (آسیب و فساد) و «گردانیدن» (به معنای کردن و ساختن) تشکیل میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «تباه گردانیدن» به عنوان پاسخ دوازدهحرفی برای راهنماهایی چون «نابود کردن»، «فاسد کردن» یا «ویران ساختن» استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافتار متن، افعالی که مفهوم ویرانی، فساد اخلاقی یا از بین رفتن ساختار چیزی را برسانند، معادل این واژه قرار میگیرند.
به عربی
در زبان عربی افعالی از باب افعال یا تفعیل مانند إفساد و تدمیر دقیقترین برابرهای معنایی را برای این مصدر مرکب فارسی میسازند.
به فارسی
از مترادفهای دقیق فارسی این واژه میتوان به تباه کردن، منهدم کردن، تلف کردن، هدر دادن، نفله کردن و ابطال نمودن اشاره کرد. واژههای متضاد آن نیز شامل آباد کردن، اصلاح کردن، احیا کردن و بهبود بخشیدن است.
در قرآن
عین عبارت «تباه گردانیدن» در متن عربی قرآن وجود ندارد، اما در ترجمههای کهن و معتبر فارسی (مانند ترجمه تفسیر طبری)، این ترکیب به عنوان معادل دقیق افعالی چون «یُهْلِکَ» و «أَفْسَدَ» به کار رفته است؛ مانند آیه ۲۰۵ سوره بقره که عبارت «وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ»، «و تباه گرداند کشت و بچه را» ترجمه شده است.
جمعبندی و توضیح کامل تباه گردانیدن
عبارت «تباه گردانیدن» یک مصدر مرکب فصیح و ادبی در زبان فارسی است که ریشه در زبان فارسی میانه (پهلوی) دارد. جزء اول آن یعنی «تباه» از واژه پهلوی tapāh به معنی آسیب و فساد گرفته شده و جزء دوم آن یعنی «گردانیدن» نقش فعل سببی را ایفا میکند تا در مجموع معنای «باعث فساد و زوال شدن» را منتقل کند.
این واژه در ادبیات کلاسیک و ترجمههای کهن قرآن کریم حضوری پررنگ دارد و معمولاً برای توصیف از بین رفتن مادی، ویرانی اخلاقی، یا نابودی داراییها و ارزشها به کار میرود. بار معنایی این کلمه به شدت منفی بوده و در متون گوناگون، نمادی از پاییز، سیاهی و زوال به شمار میآید.