معنی
در مفهوم ظاهری به معنی نوشیدن مایع خونآلود (سِرم خون) است، اما در مفهوم کنایی و ادبی به فرسودگی روحی، گرفتار شدن در غم شدید و تحمل مرارتهای فراوان دلالت دارد.
یعنی چه
این اصطلاح تصویری عمیق از شدت اندوه انسانی را نشان میدهد؛ زمانی که فرد از فرط سختی و مصیبت روزگار، گویی بهجای آب، خونابه سر میکشد و صبوری میکند.
تلفظ
تلفظ این واژه بر اساس مصوتهای کشیده و کوتاه در زبان فارسی به صورت [xūn-ā-be xor-dan] است.
در جدول
پاسخ متداول برای طراحان جدول در خصوص تعابیر کنایی رنج کشیدن مفرط، کلمه ۱۱ حرفی «خونابه خوردن» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاحات کنایی مشابه برای نشان دادن تحمل درد، اضطراب و سختی روحی شدید استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی مفهوم نوشیدن غصهها یا فروخوردن خشم و رنج با این عبارات قرابت ساختاری و معنایی دارد.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و اشعار بزرگانی چون حافظ و سعدی، این ترکیب نماد سالک یا عاشقی است که اسرار دل و ملامت خلق را در خود میریزد، دم برنمیآورد و سختیها را با صبوری تحمل میکند.
جمعبندی و توضیح کامل خونابه خوردن
عبارت «خونابه خوردن» یک تعبیر کنایی و اصطلاح ادبی-محاورهای عمیق در زبان فارسی است که شدیدترین حالت رنج، اندوه و مرارت انسانی را به تصویر میکشد. این اصطلاح اگرچه ریشه در طب قدیم و اخلاط چهارگانه (جوشش تلخابه و فاسد شدن خون در اثر غم) دارد، اما در متون متأخر و زبان توده بیشتر به عنوان هممعنی و صورت تشدیدشدهای از «خون دل خوردن» یا «خون جگر خوردن» به کار میرود.
این واژه در متون قرآنی به عنوان یک اصطلاح مستقلِ ترکیبی وجود ندارد؛ اما از نظر مفهومی با واژههایی چون «کَبَد» (رنج و سختی) همپوشانی دارد. در شعر و ادب پارسی، این تعبیر به زیبایی برای نشان دادن صبر سوزناک، فراق، عشق ناکام و مظلومیتِ توأم با سکوت به کار رفته است و نشاندهنده اوج فرسودگی روحی انسان در برابر نایرههای روزگار است.