یعنی چه
«لم یتب» (لَمْ يَتُبْ) یک ترکیب صرفی و نحوی در زبان عربی است که از حرف جزم و نفی «لم» و فعل مضارع «یتوب» (از ریشه ت-و-ب) ساخته شده است. این عبارت در متون اسلامی و ادبیات فارسی به معنای کسی است که در گذشته و حال توبه نکرده و از مسیر گناه یا خطا بازنگشته است.
تلفظ
این عبارت به صورت سکون روی لام و میم، فتحه روی یا، فتحه روی تا و سکون روی با تلفظ میشود: لَمْ يَتُبْ.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، در پاسخ به راهنمای «توبه نکرد در عربی» یا «آیه ۱۱ سوره حجرات»، عبارت ۵ حرفی «لم یتب» مد نظر است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم عدم توبه و پشیمانی در زبان انگلیسی از افعال زمان گذشته یا ماضی نقلی منفی استفاده میشود.
به عربی
در خود زبان عربی، معادلهای تشریحی آن عباراتی مانند «لم یندم» (پشیمان نشد) یا «لم یرجع عن المعصیة» است.
به فارسی
دقیقترین برگردانهای فارسی این عبارت قرآنی «توبه نکرد»، «بازنگشت (به سوی خدا)» و «از گناه دست نکشید» هستند.
نماد چیست
در تفاسیر اخلاقی و عرفانی، عبارت «لم یتب» به عنوان نمادی از اصرار بر خطا، رویگردانی از رحمت الهی و استمرار در مسیر ستم به خویشتن و دیگران شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل لم یتب
عبارت «لم یتب» (لَمْ يَتُبْ) یک ترکیب فعلی عربی قرآنی است که از ریشه «ت-و-ب» به معنی بازگشت مشتق شده است. این عبارت با ورود حرف نفی «لم» بر سر فعل مضارع، معنای ماضی منفی به خود گرفته و به معنای «توبه نکرد» یا «از گناه بازنگشت» به کار میرود.
این تعبیر بیش از هر چیز به خاطر کاربرد خاصش در آیه ۱۱ سوره مبارکه حجرات («وَمَن لَّمْ يَتُبْ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ») در فرهنگ اسلامی اهمیت دارد؛ جایی که خداوند کسانی را که از رفتار نادرست خود توبه نمیکنند، صراحتاً ستمکار مینامد. از این رو، در متون دینی و ادبی، این کلمه یادآور ضرورت اصلاح رفتار و بازگشت معنوی است.
در حوزه زبان فارسی و معماها، این ترکیب قرآنی به عنوان یک واژه پنجحرفی در جدولها استفاده میشود و همخانوادههایی چون توبه، تایب، تواب و متاب دارد که همگی بر مفهوم ندامت و بازگشت به سوی حق دلالت میکنند.