یعنی چه
مرض سل یک بیماری عفونی، واگیردار و مزمن است که بر اثر باکتری مایکوباکتریوم توبرکلوزیس (باسیل کخ) ایجاد میشود. این بیماری عمدتاً ریهها را درگیر میکند، اما میتواند به سایر اعضای بدن نیز سرایت کند و در گذشته به دلیل تحلیل رفتن و ذوب شدن گوشت بدن بیمار، به آن بیماری گداختن یا لاغری مفرط نیز میگفتند.
تلفظ
عبارت «مرض سل» به صورت مَ رَ ضِ سُ لّ (Maraze Soll) تلفظ میشود که در آن واژه سل دارای ضمه بر روی حرف سین و تشدید بر روی حرف لام است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ خود واژه «مرض سل» ۵ حرف دارد. همچنین برای طراحان جدول، واژههای کهن و مترادفی مانند «دق»، «هزال» و «توبرکلوز» نیز به عنوان پاسخهای جایگزین و هممعنی کاربرد فراوان دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل دقیق و پزشکی این بیماری Tuberculosis است که به اختصار TB نامیده میشود. در متون قدیمی و ادبی انگلیسی نیز از واژه Consumption برای اشاره به این بیماری استفاده میشد.
به عربی
در زبان عربی این بیماری با نامهای «داء السّلّ» یا «مرض السّل» شناخته میشود. همچنین در اصطلاحات پزشکی مدرن عربی، واژه «الدرن» نیز به طور گسترده برای اشاره به بیماری سل به کار میرود.
به فارسی
در متون کهن، ادبی و طب سنتی فارسی، به مرض سل «دق» یا «بیماری زوال» میگفتند. واژه «هزال» نیز به دلیل لاغری شدید و مفرطی که این بیماری در بدن فرد مبتلا ایجاد میکند، به عنوان معادل فارسی و رایج آن به کار میرفته است.
نماد چیست
در نظام سلامت و فرهنگ بینالمللی، «روبان قرمز دو خطه» یا همان صلیب لورن (Cross of Lorraine) به رنگ سرخ، نماد جهانی مبارزه با بیماری سل و آگاهیرسانی درباره آن است. همچنین این واژه در فرهنگ عمومی نمادی از یک بیماری ریوی مزمن، جانکاه و فرساینده محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مرض سل
مرض سل یکی از قدیمیترین و شناختهشدهترین بیماریهای عفونی و واگیردار در تاریخ پزشکی بشر است که عامل آن باکتری باسیل کخ است. این واژه ریشهای عربی دارد و در لغت به معنای کشیده شدن و به مجاز تحلیل رفتن و ذوب شدن بدن است؛ چرا که مبتلایان به این بیماری دچار سرفههای شدید، ضعف مفرط و لاغری پیشرونده میشدند. در طب سنتی و ادبیات فارسی، این بیماری را با نام «دق» میشناختند که نشاندهنده میزان فرسایندگی و سختی آن برای بیمار بوده است.
امروزه با پیشرفت علم پزشکی، بیماری سل به طور کامل قابل پیشگیری و درمان است. سازمان بهداشت جهانی روز ۲۴ مارس (مصادف با ۵ فروردین) را به پاس کشف این باکتری توسط رابرت کخ، روز جهانی سل نامگذاری کرده است تا آگاهی جامعه نسبت به این بیماری ریوی افزایش یابد. نماد بینالمللی مبارزه با این بیماری، یک روبان قرمز دو خطه موسوم به صلیب لورن است که تلاشهای جهانی برای ریشهکنی این عفونت مزمن را یادآوری میکند.