یعنی چه
لمپن پرولتاریا در اصطلاح جامعهشناسی و فلسفه سیاسی مارکسیستی، به گروهی از افراد جامعه گفته میشود که در پایینترین لایه اجتماعی قرار دارند و برخلاف طبقه کارگر (پرولتاریا)، فاقد آگاهی طبقاتی و همبستگی سیاسی هستند. این گروه شامل بیکاران مزمن، ولگردان، گدایان و مجرمان خرد است که پیوند پایداری با چرخه تولید اقتصادی ندارند و معمولاً به دلیل نداشتن موضع فکری مشخص، ابزار دست جریانهای قدرت یا ضدانقلاب میشوند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه ترکیبی به صورت [لُمپَن پُرُلِتارْیا] است که از دو بخش آلمانی و فرانسوی تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح سیزده حرفی خودِ «لمپن پرولتاریا» است. همچنین کلماتی نظیر اوباش، اراذل و پرولتاریای ژنده نیز ممکن است به عنوان معادلهای کوتاهتر آن مَد نظر باشند.
به انگلیسی
واژه انگلیسی آن دقیقاً از ریشه آلمانی Lumpenproletariat گرفته شده است. در جامعهشناسی مدرن غربی گاهی از اصطلاح Underclass نیز برای توصیف این لایه اجتماعی استفاده میشود.
به فارسی
دقیقترین برگردان و معادلهای فارسی برای این اصطلاح، «پرولتاریای ژندهپوش»، «توده بیطبقه»، «مادونِ طبقه» و «خردهطبقه وازده» است. در زبان عامیانه فارسی، بخش اول این واژه به صورت مخفف یعنی «لمپن» برای توصیف افراد لات، چاقوکش یا کسانی که رفتار و فرهنگ سطحی و غیراخلاقی دارند به کار میرود.
نماد چیست
در تحلیلهای تاریخی و سیاسی، لمپن پرولتاریا نماد نیروهای خودفروخته، سیاهیلشکر جریانهای فاشیستی و چاقوکشان اجیرشدهای است که علیه منافع ملی یا طبقاتی خود اقدام میکنند. در تاریخ معاصر ایران، پدیده شعبان جعفری (شعبان بیمخ) و نوچههایش در کودتای ۲۸ مرداد، دقیقترین و بارزترین نماد عینی و کارکرد سیاسی این طبقه به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل لمپن پرولتاریا
اصطلاح «لمپن پرولتاریا» نخستین بار توسط کارل مارکس و فریدریش انگلس در قرن نوزدهم میلادی (در کتاب ایدئولوژی آلمانی) ابداع شد. این واژه از ترکیب کلمه آلمانی Lumpen به معنای ژنده، کهنه یا ولگرد و کلمه Proletariat به معنای طبقه کارگر مزدبگیر ساخته شده است که در مجموع معنای «پرولتاریای ژندهپوش» را میدهد. این گروه برخلاف کارگران کارخانهها، هیچ نقشی در تولید ثروت یا کار مولد ندارند و از راههای غیررسمی یا مجرمانه نظیر باجگیری، دزدی و تکدیگری امرار معاش میکنند.
از نظر جامعهشناسی سیاسی، ویژگی اصلی لمپن پرولتاریا، فقدان «آگاهی طبقاتی» است. به همین دلیل، در مواجهه با بحرانهای اجتماعی، این لایه برخلاف طبقه کارگر پیشرو حرکت نمیکند، بلکه به دلیل فقر فرهنگی و مادی، به راحتی توسط نیروهای مرتجع، حاکمیتهای استبدادی یا جریانهای فاشیستی با پول و امتیاز ناچیز اجیر میشود تا جنبشهای مردمی را سرکوب کند.
در ادبیات عامه و روزمره امروز، کلمه «لمپن» به صورت مستقل برای اشاره به افرادی استفاده میشود که ادبیاتی کوچه-بازاری، رفتاری قلدرمآبانه و بینشی بسیار سطحی دارند؛ هرچند ریشه اصلی آن یک مفهوم ساختاریافته در علم اقتصاد سیاسی و جامعهشناسی طبقاتی است.