یعنی چه
لعل لب به معنی لبهای سرخ و درخشان مانند سنگ قیمتی لعل (یاقوت سرخ) است. این ترکیب در ادبیات کلاسیک فارسی کنایه از زیبایی مطلق معشوق، طراوت، جذابیت و بخشندگی کام و بوسه دارد. در ادبیات عرفانی نیز به عنوان نمادی از کلام الهی، فیض رحمانی و تجلیات جانبخش مظهر حق به کار میرود.
مترادف
در اشعار و متون کهن فارسی از تعابیر متعددی به عنوان مترادف و هممعنی این ترکیب کنایی برای توصیف زیبایی لب معشوق استفاده شده است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه تشکیل شده است: «لَعْل» با سکون عین و لام، و «لَب» که با کسرهٔ اضافه (عطف) به یکدیگر متصل میشوند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «لب سرخ معشوق» یا «لب یاقوتی در ادبیات» معمولاً واژه پنجحرفی «لعل لب» یا مقلوب آن «لب لعل» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف لبهای سرخ و درخشان که به زیبایی یاقوت هستند، از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به فارسی
برگردان ساده و غیرکنایی این ترکیب مضاف و مضافالیه تشبیهی در زبان فارسی امروز، «لب سرخ» یا «لبی به رنگ یاقوت» است.
نماد چیست
این عبارت در ادبیات غنایی و عاشقانه نماد زیبایی، سرخی، طراوت، مایه حیات (آب حیوان) و شور عشق است. در ادبیات عرفانی نیز نمادی از سخن و خطابه الهی، فیض وجود و دگرگونی احوال سالک به واسطه کلام پیر و مرشد به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل لعل لب
ترکیب کنایی و استعاری «لعل لب» یکی از پرکاربردترین و زیباترین مضامین در شعر عاشقانه و عرفانی فارسی است. واژه «لعل» که به سنگ قیمتی و سرخرنگ اشاره دارد، در این ترکیب به عنوان مشبهبه قرار گرفته تا سرخی، درخشندگی، ارزشمندی و طراوت لب معشوق را به تصویر بکشد. شاعران بزرگ تاریخ ادبیات ایران مانند حافظ و سعدی بارها از این اصطلاح برای بیان مفاهیم والای انسانی و الهی بهره بردهاند.
این واژه از منظر ساختاری یک ترکیب اضافی با رابطه تشبیهی (اضافه تشبیهی) است که گاه به صورت مقلوب یعنی «لب لعل» نیز جلوه میکند. در نگاه عرفانی، این ترکیب فراتر از یک توصیف ظاهری رفته و به نمادی از فیض رحمانی، کلام جانبخش مظهر حق و شربت معنوی عشق بدل میشود که به سالک و عاشق، حیات دوباره میبخشد.