یعنی چه
ولخرج به فردی گفته میشود که در هزینهکرد مال و دارایی خود هیچگونه مدیریت، حسابوکتاب یا آیندهنگری ندارد و داراییاش را در امور بیفایده یا بیش از حد نیاز هدر میدهد.
متضاد
نقطهٔ مقابل ولخرج، افرادی هستند که در خرج کردن بسیار محتاط عمل میکنند؛ این طیف از افراد مقتصد و صرفهجو تا افراد افراطی مانند خسیس و ناخنخشک را شامل میشود.
تلفظ
این واژه از دو بخش «وِل» (با فتحه روی واو و سکون روی لام) و «خَرْج» (با فتحه روی خاء و سکون روی راء و جیم) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمهٔ «ولخرج» به عنوان پاسخ یک پرسش ۵ حرفی شناخته میشود. واژههای مترادف دیگری مثل مسرف یا مبذر نیز بسته به تعداد حروف میتوانند جایگزین شوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژههای متعددی برای این مفهوم وجود دارد که دقیقترین معادل اسمی آن spendthrift و صفت رایج آن extravagant است.
به عربی
در زبان عربی و متون اسلامی، از واژههای مبذر و مسرف برای توصیف فرد ولخرج استفاده میشود که هر دو بار معنایی منفی و نکوهیده دارند.
به فارسی
«ولخرج» یک صفت مرکب تباری است که از ترکیب «وِل» (فارسی به معنی رها و بیقید) و «خرج» (ریشه عربی به معنی هزینه) ساخته شده است. واژههای اصیلتری مانند «بادتلف» یا «باددست» نیز در ادبیات فارسی به همین معنی به کار رفتهاند.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات اخلاقی، فرد ولخرج نماد بیتدبیری، نداشتن آیندهنگری و دهنبینی اقتصادی است. تمثیلهایی مانند «کیسهٔ سوراخ» یا «شستن دست در باد» در ادبیات ما به عنوان نمادهای بصری این رفتار شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل ولخرج
واژهٔ «ولخرج» صفت مرکبی در زبان فارسی است که رفتاری افراطی و بیقیدوبند را در مدیریت مالی توصیف میکند. فرد ولخرج بدون توجه به نیازهای واقعی یا آیندهٔ خود، داراییاش را در امور کمارزش هدر میدهد. این واژه از ترکیب بخش فارسی «ول» (به معنی رها) و بخش دخیل «خرج» پدید آمده تا به زیبایی مفهوم «خرج کردنِ رها و بیحساب» را منتقل کند.
اگرچه خود این لفظِ فارسی در متون دینی و قرآنی وجود ندارد، اما مفهوم آن تحت عناوین سختگیرانهای مانند «تبذیر» و «اسراف» به شدت مورد ملامت قرار گرفته است؛ تا جایی که در ادبیات دینی، مبذرین همردیف و برادران شیاطین توصیف شدهاند، چرا که نعمت را ضایع میکنند.
در فرهنگ عامه، ادبیات تعلیمی و حتی روانشناسی مدرن، ولخرجی به عنوان یک آسیب شخصیتی و رفتاری شناخته میشود که در تضاد مستقیم با مفاهیمی چون قناعت، صرفهجویی و عقلانیت اقتصادی قرار دارد و نماد بارز آن در تمثیلها، داشتن کیسهای سوراخ است که هیچ مالی در آن دوام نمیآورد.