آضطر یعنی چه؟ بررسی تلفظ، مترادف و کاربرد در جدول

یعنی چه

واژه «آضطر» صورت املایی متداول یا ثبتی در لغت‌نامه‌های اصیل فارسی نیست، بلکه یک غلط املایی یا شکل ترجیعی از فعل عربی «اِضْطَرَّ» (در باب افتعال از ریشه ض ر ر) است. این واژه در زبان عربی به معنای مجبور کردن، وادار ساختن و در تنگنا قرار دادن کسی است، به طوری که چاره دیگری نداشته باشد.

مترادف

این کلمات همگی بیانگر حالت بی‌اختیاری و تحت فشار بودن برای انجام کاری یا قرار گرفتن در وضعیتی بحرانی هستند.

متضاد

این واژه‌ها نشان‌دهنده داشتن حق انتخاب، آزادی اراده و نبود هیچ‌گونه فشار خارجی یا داخلی هستند.

هم خانواده

تمامی این کلمات از ریشه سه حرفی عربی «ض ر ر» مشتق شده‌اند و مفاهیمی حول محور آسیب، فشار و ناچاری را حمل می‌کنند.

جمله سازی

تلفظ

اگر منظور فعل ماضی عربی باشد، تلفظ صحیح آن «اِضْطَرَّ» است و اگر صفت مفعولی مد نظر باشد، به صورت «مُضْطَرّ» تلفظ می‌شود. در هر دو حالت، حرف صاد تلفظ نمی‌شود و طاء مشدد است.

در جدول

در جدول‌های متقاطع، در صورت مواجهه با این آرایش کلمات، خود واژه «آضطر» چهار حرف دارد، اما کلمات هم‌معنی یا درستِ آن مانند «مضطر» یا «ناچار» نیز چهار حرفی هستند.

در قرآن

این ریشه در قرآن کریم به صورت فعل و اسم به کار رفته است؛ به عنوان مثال در سوره بقره آیه ۱۲۶ عبارت «ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَىٰ عَذَابِ النَّارِ» (سپس او را به ناچار به سوی عذاب آتش می‌کشانم) و در آیه مشهور ۶۲ سوره نمل عبارت «أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ» (یا کیست که دعای درمانده را اجابت کند) دیده می‌شود که به معنای اوج درماندگی و نیاز است.

نماد چیست

در مفهوم عام و فلسفی، این حالت نماد تصمیم‌گیری در مرز باریک بقا و نبود انتخاب واقعی است. در ادبیات عرفانی و مذهبی نیز مفهوم هم‌خانواده آن (مضطر)، نماد بریدن کامل امید از خلق و تسلیم محض در برابر پروردگار در اوج بی‌یاوری انسان است.