یعنی چه
واژهٔ «گرانبها» یک صفت مرکب اصیل در زبان فارسی است که به هر چیز بسیار باارزش، کمیاب، قیمتی و سنگینقیمت اطلاق میشود. این کلمه در معنای مجازی برای توصیف مفاهیم والای معنوی مانند عمر، جان، عشق و علم نیز کاربرد فراوانی دارد.
متضاد
کلماتی که مفهوم مخالف و روبروی گرانبها را میرسانند و نشاندهندهٔ بیارزش بودن یا کمقیمت بودن یک شیء یا مفهوم هستند.
تلفظ
این واژه از دو جزء «گِران» (با کسرهٔ گاف به معنی سنگین و پرهزینه) و «بَها» (با فتحهٔ ب به معنی ارزش و قیمت) ترکیب شده است و به صورت پیوسته یا با نیمفاصله تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «بسیار باارزش» یا «قیمتی»، واژهٔ ۷ حرفی «گرانبها» یا معادلهای ۴ حرفی آن مانند ثمین و نفیس قرار میگیرند.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، از واژههای مختلفی در انگلیسی استفاده میشود؛ برای اشیای قیمتی و مفاهیم معنوی عزیز مکرراً از Precious و برای اشیایی که قیمتگذاری روی آنها به دلیل ارزش بالا ممکن نیست از Priceless استفاده میگردد.
به عربی
در زبان عربی واژههای ثمین و نفیس دقیقترین برگردانها برای مفاهیم مادی و معنوی گرانبها هستند. همچنین در ادبیات اسلامی، مفهوم ثقلین به دو امانت بسیار نفیس و گرانبهای پیامبر (ص) اشاره دارد.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژهٔ Değerli کاربرد عمومی دارد و Kıymetli نیز که ریشهٔ عربی دارد، دقیقاً به معنای دارای قیمت و ارزش بالا به کار میرود.
نماد چیست
در فرهنگ و نشانهشناسی ادبی، واژهٔ گرانبها با گوهرهای نایاب ملوکانه مثل الماس و مروارید پیوند خورده است. در ادبیات عرفانی و کلاسیک فارسی نیز، بزرگترین دارایی گرانبها و بازگشتناپذیر انسان، «عمر» و «زمان» معرفی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل گرانبها
واژهٔ «گرانبها» یک صفت مرکب و اصیل فارسی است که از ترکیب دو واژهٔ پارسی میانه «گران» (به معنی سنگین) و «بها» (به معنی قیمت و ارزش) پدید آمده است. این کلمه در ادبیات مدرن و کلاسیک کاربرد گستردهای دارد و دلالت بر اشیاء، جواهرات یا مفاهیمی دارد که از ارزش مادی یا معنوی فوقالعاده بالایی برخوردارند و دسترسی به آنها آسان نیست.
اگرچه خود این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن مجید نیامده است، اما مصادیق مادی آن مانند طلا، نقره، لؤلؤ و مرجان و همچنین مفاهیم معنوی مترادف با آن در آیات و روایات اسلامی (مانند حدیث ثقلین) به وضوح مشهود است. متضادهای اصلی آن واژههایی چون کمبها و بیارزش هستند و در زبانهای دیگر با لغاتی همچون Precious انگلیسی یا ثمین عربی همپوشانی کامل دارد.