یعنی چه
وجوب عینی در فقه اسلامی به تکالیفی گفته میشود که متوجه ذات و شخصِ خودِ مکلف است. در این نوع وجوب، هدف شارع انجام کار توسط همه و تکتکِ واجدین شرایط است؛ بنابراین، اگر یک یا چند نفر آن را انجام دهند، بار تکلیف از دوش سایر افراد برداشته نمیشود و همه ملزم به اجرای آن هستند.
تلفظ
این اصطلاح به صورت «وُجوبِ عِینی» تلفظ میشود. واژه اول با ضمه واو و واژه دوم با کسر عین و سکون یاء خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به این مفهوم معمولاً خودِ «وجوب عینی» با ۸ حرف یا «فرض عین» با ۶ حرف است.
به انگلیسی
در متون حقوقی و کلامی انگلیسی، برای رساندن مفهوم تکالیف قائم به شخص از واژگانی که بر تعهد فردی دلالت دارند استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح اصالتاً ریشه در فقه و اصول عربی دارد و در متون دینی به همین صورت یا به عنوان فرضالعین به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی این اصطلاح فقهی شامل عباراتی چون «تکلیف فردی»، «وظیفه شخصی»، «تعهد فردی» و «فرضِ عین» است که همگی بر لزوم انجام کار توسط خود شخص تأکید دارند.
در قرآن
خودِ عنوان ترکیبی «وجوب عینی» در متن قرآن نیامده و از اصطلاحات مستحدثه علم اصول است؛ اما مصادیق بارز آن به وفور در قرآن با صیغههای امر عمومی آمده است؛ مانند «أَقِيمُوا الصَّلَاةَ» (نماز را برپا دارید) و «کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ» (روزه بر شما واجب شد) که تکتک مسلمانان را مخاطب قرار میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل وجوب عینی
وجوب عینی یکی از تقسیمبندیهای اساسی احکام تکلیفی در فقه اسلامی است که در مقابل وجوب کفایی قرار میگیرد. در این نوع وجوب، غرض و هدف قانونگذار (شارع) این است که تمام مکلفان به صورت مستقیم و فردی اقدام به انجام عمل کنند؛ به طوری که پایبندی یا اقدام یک فرد، تاثیری در رفع مسئولیت از سایرین ندارد.
از نمونههای بارز وجوب عینی میتوان به عباداتی همچون نمازهای یومیه، روزه ماه رمضان و حج (در صورت استطاعت) اشاره کرد. ریشه این واژه از «عین» به معنای ذات و شخص گرفته شده که نشاندهنده گره خوردنِ تکلیف با هویت فردیِ تکتک انسانهاست.