یعنی چه
ابن مِقْسَم یک واژه لغوی مستقل در زبان فارسی نیست، بلکه یک اسم خاص (عَلَم) عربی است. ترکیب آن از «ابن» به معنای فرزند و «مِقْسَم» (از ریشه قسم) به معنای ابزار یا محل تقسیم تشکیل شده که در مجموع یعنی «فرزندِ تقسیمکننده». این نام بیش از هر چیز یادآور ابوبکر محمد بن حسن مقسم عطار بغدادی، نحوی و قاری مشهور قرن چهارم هجری است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «اِبنِ مِقْسَم» است که در آن حرف مِیم در کلمه مقسم دارای مکسور (کسره) و قَاف دارای سکون است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این عبارت دقیقاً ۷ حرف دارد که همان «ابن مقسم» است.
به انگلیسی
به دلیل اسم خاص بودن، این عبارت در زبان انگلیسی مابه ازای معنایی ندارد و صرفاً به صورت لاتین آوانگاری میشود.
به عربی
این عبارت ریشه کاملاً عربی دارد و در متون عربی به همین صورتِ اصلی خود یعنی «ابن مِقْسَم» نوشته و شناخته میشود.
به فارسی
اگر بخواهیم این اسم خاص را به زبان فارسی برگردانیم، معنای تحتاللفظی آن «فرزندِ تقسیمکننده» یا «پورِ مقسم» میشود، هرچند که در متون تاریخی همواره شکل عربی آن حفظ شده است.
در قرآن
ترکیب عینی «ابن مقسم» در قرآن کریم وجود ندارد؛ با این حال، ریشه سه حرفی آن یعنی «قسم» به صورت کلماتی چون قسمنا، قسمة و المقسمات در آیات مختلف به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل ابن مقسم
عبارت «ابن مقسم» بیش از آنکه یک لغت با معنای کاربردی در زبان فارسی باشد، یک اصطلاح تاریخی و اسم خاص (کنیه و نسبت) متعلق به مشاهیر جهان اسلام است. معروفترین شخصیتی که به این نام شناخته میشود، ابوبکر محمد بن حسن بن یعقوب مقسم عطار بغدادی است؛ دانشمند، نحوی و مفسر برجسته قرن چهارم هجری (متوفی ۳۵۴ قمری) که آثار ارزشمندی در حوزه قرائت و رسمالخط مصاحف از خود به جای گذاشته است.
از نظر ریشهشناسی، واژه مِقْسَم از ریشه ثلاثی مجرد «قسم» مشتق شده و به معنای ابزار یا مکان توزیع و بخش کردن است. از همین رو، ترکیب ابن مقسم از منظر لغوی به معنای «فرزند تقسیمکننده» تلقی میشود. این کلمه در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان یک پاسخ ۷ حرفی مطرح میگردد و همخانوادههایی نظیر قاسم، تقسیم و قسمت دارد.