یعنی چه
عبارت «سلطان اللیل» در لغت و اصطلاحات قدیم به معنای کسی است که حاکم و پادشاه شب محسوب میشود؛ کنایه از شبگردان، عسسها و مأمورانی که در زمان استراحت و خواب مردم، وظیفه گشتزنی، بیداری و حفظ نظم و امنیت شهر را بر عهده داشتند.
تلفظ
این ترکیب به صورت مصوتها و تشدید روی حرف لام دوم به صورت «سُلطانُ اللَّیل» تلفظ میشود که تلفظی با ریشه عربی و کاربرد در زبان فارسی است.
در جدول
در طراحهای جداول کلمات متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان راهنمای اصطلاحات قدیمی برای شبگرد یا پاسبان شب میآید. خود عبارت «سلطان اللیل» دقیقاً دارای ۱۰ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای معادلسازی این مفهوم تاریخی و شغلی از واژگانی چون Nightwatchman یا Night guard استفاده میشود که به مأمور مراقبت در شب اشاره دارد.
به فارسی
برگردان و معادلهای اصیل این ترکیب کنایی در زبان فارسی شامل واژگانی نظیر شبگرد، داروغه، گزمه، پاسبان شب، میرِ شب و شبزندهدار است که همگی بر مفهوم بیداری و مراقبت در شب دلالت دارند.
در قرآن
ترکیب ادغامشدهٔ «سلطان اللیل» در متن قرآن کریم عینا وجود ندارد. با این حال، واژه «سلطان» به معنای حجت و تسلط ۳۷ بار و واژه «اللیل» به معنای شب به صورت مستقل بارها در آیات الهی به کار رفتهاند.
نماد چیست
این عبارت در ادبیات و فرهنگ عامه، نماد و مظهر هوشیاری، بیداری در زمان غفلت دیگران، مراقبت دائمی و حفظ نظم و آرامش جامعه در دل تاریکی و سیاه شب به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل سلطان اللیل
ترکیب «سلطان اللیل» یک اصطلاح کنایی و ادبی زیبا در زبان فارسی است که از دو واژه عربی «سلطان» به معنای پادشاه یا صاحب قدرت و «الیل» به معنای شب تشکیل شده است. این عبارت در حقیقت به کسانی اطلاق میشد که در ساعات تاریکی، زمانی که عموم مردم در خواب و غفلت به سر میبردند، حاکمیت و نظم شب را در دست داشتند؛ یعنی شبگردان، عسسها و گزمههایی که پاسدار امنیت شهرها بودند.
از نظر ساختاری و اصطلاحی، این کلمه مترادف با واژگانی همچون میرِ شب و پاسبان شب است و در حل جداول کلمات متقاطع نیز به عنوان یک عبارت ۱۰ حرفی کاربرد دارد. اگرچه اجزای این کلمه در قرآن کریم به صورت جداگانه آمدهاند، اما خود ترکیب یک واژه اداری و سنتی در تاریخ ایران است که به عنوان نماد بیداری، مراقبت و فداکاری برای آرامش دیگران شناخته میشود.