یعنی چه
اصطلاح ضمیر شیطانی به معنای باطن یا وجدانی است که تحت تأثیر وسوسههای اهریمنی قرار گرفته و انسان را به سمت شر، گناه و نیتهای شوم سوق میدهد. این ترکیب وصفی در ادبیات اخلاقی و مذهبی معاصر برای توصیف جنبهٔ تاریک ذهن کاربرد دارد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت [zamire sheytāni] است که از دو واژهٔ ضمیر (با فتحه ضاد) و شیطانی (با فتح شین و سکون یا) تشکیل شده است.
در جدول
در مسابقات و جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «ضمیر شیطانی» خودِ همین عبارت با تعداد ۱۰ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از عباراتی که به ذهن اهریمنی یا وجدان شرور اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
در متون معاصر عربی نیز این ترکیب به همین صورت برای اشاره به باطنی که حق را پنهان کرده و به مکر تمایل دارد، به کار میرود.
به فارسی
معادلهای اصیل و ترکیبات جایگزین آن در زبان فارسی شامل نفس امّاره (خواهشهای نفسانی)، باطن پلید، نیت شوم، وجدان تاریک و اندرونِ اهریمنی است که در مقابل ضمیر پاک یا ضمیر رحمانی قرار میگیرند.
جمعبندی و توضیح کامل ضمیر شیطانی
عبارت «ضمیر شیطانی» یک ترکیب وصفی معاصر در زبان فارسی است که از دو واژه با ریشهٔ عربی (ضمیر و شیطانی) ساخته شده است. این اصطلاح اگرچه به صورت مستقیم در متن قرآن مجید نیامده است، اما کاملاً همراستا با مفاهیم قرآنی همچون «نفس أمّارة بالسوء» (نفسی که به بدی فرمان میدهد) و مبحث وسوسه در صدور و درون انسانهاست. در ادبیات تمثیلی و روانشناسی عمومی، این مفهوم با نماد شیطانِ روی شانهٔ چپ که انسان را به امور منفی نجوا میکند، شناخته میشود.
از نظر ساختار زبانی، این کلمه در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان یک عبارت ۱۰ حرفی کاربرد دارد. متضادهای آشکار آن در اخلاق و ادبیات شامل ضمیر پاک، ضمیر رحمانی، نفس مطمئنه و وجدان بیدار است که نشاندهندهٔ جنبهٔ نورانی و الهی درون انسان است.