یعنی چه
هیبت به حالت یا ویژگیای گفته میشود که به دلیل عظمت، جلال و بزرگی کسی یا چیزی، نوعی بیم و ترس آمیخته با احترام و بزرگداشت در دل دیگران ایجاد میکند. این واژه اصالتاً عربی است اما در زبان فارسی کاربرد فراوانی دارد.
مترادف
واژههایی مانند ابهت، صولت، حشمت و هیمنه نزدیکترین معانی را به هیبت دارند و نشاندهنده بزرگی و شکوه اثرگذار هستند.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت هَیبَت (h-ey-b-a-t) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «شکوه و عظمت» یا «ترس و بزرگداشت» اگر کلمهای چهار حرفی مد نظر باشد، خود واژه «هیبت» پاسخ اصلی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن، واژههای متفاوتی معادل هیبت هستند که نزدیکترین آنها از نظر معنای شهودی و روانی واژه Awe است.
به عربی
این واژه ریشه عربی دارد (از هـ ی ب) و در زبان مبدأ نیز به همین صورت با معنای جلال و وقار به کار میرود.
به فارسی
معادلهای سره یا اصیل فارسی که میتوانند جایگزین این واژه شوند شامل شکوه، سهمگینی، و بزرگی آمیخته با وقار هستند.
جمعبندی و توضیح کامل هیبت
واژه هیبت بیانگر نوعی از عظمت و جلال است که به محض مواجهه، در دل بیننده یا شنونده نوعی خضوع، احترام و بیم پدید میآورد. این مفهوم لزوماً به معنای ترس ناشی از خطر نیست، بلکه ترسی برخاسته از درک بزرگی بیحد و حصر یک شخص، پدیده یا مقام است. در ادبیات ملل، پدیدههای طبیعی مانند کوه و جاندارانی چون شیر و عقاب نمادهای عینی این واژه به شمار میروند.
این کلمه از ریشه عربی «هیب» گرفته شده و همخانوادههایی چون مهیب و مهابه دارد. اگرچه خود واژه به صورت اسمی در قرآن نیامده، مفهوم موازی آن یعنی «خشیت» بارها برای توصیف رابطه قلبی اولیاء و دانشمندان با جلال خداوند استفاده شده است، که نشاندهنده جایگاه عمیق روانی و عرفانی این حس در فرهنگ اسلامی و ایرانی است.