یعنی چه
این واژه دارای چند معنای متفاوت است؛ معنای اصلی آن مگسی است که در مرغزارها میپلکد یا صدای وزوز آن. همچنین به معنای گربه، نوعی بیماریِ تورم گردن در انسان و شتر، و نام دو گیاه کحلاء و درماء نیز آمده است.
تلفظ
این واژه که اصالتاً عربی است و به لغتنامههای فارسی راه یافته، دارای حرکات و تلفظهای متعددی مانند خازَبازَ، خازُبِزِ و خِزِباز است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۶ حرف دارد. از معادلهای دیگر آن میتوان به خزباز یا خازباء اشاره کرد.
به انگلیسی
برای معنای مگس مرغزار از واژه Meadow fly و برای صدای وزوز مگس از واژه Buzzing استفاده میشود.
به ترکی
معادل دقیق و مشخصی برای این واژهٔ خاص و کمکاربرد در زبان ترکی ذکر نشده است.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل، این واژه بیشتر با واژههای خِزِباز، خزباز، خازبار و وزوز (در معنای صدای مگس) هممعنی و مترادف است.
جمعبندی و توضیح کامل خازباز
واژه «خازباز» از جمله کلمات کمکاربرد، خاص و اصالتاً عربی است که به کتابهای لغت فارسی راه یافته است. این کلمه در اصل یک اسم ذات و صوت است که ابعاد معنایی گوناگونی دارد؛ اصلیترین معنای آن به مگسهای فعال در چمنزارها و علفزارها و همچنین صدای وزوز آنها اشاره دارد.
علاوه بر این، در منابع کهن لغوی مانند دهخدا، کاربردهای دگرگونهای نیز برای خازباز ثبت شده است؛ از جمله اطلاق آن به عنوان نامی برای گربه، نوعی بیماری ورم گردن در انسان و شتر، و حتی نام دو گیاه خاص. در اشعار کهن عربی (مانند سرودههای متنبی) نیز گاهی این واژه به عنوان استعارهای برای افراد ناچیز، پر سر و صدا و بیپایه به کار رفته است.