یعنی چه
این واژه در لغت به معنی جمعِ «أضحیه» یعنی قربانیها است. همچنین به زمان چاشتگاه یا اوایل روز که نور خورشید پهن میشود اشاره دارد؛ زیرا سنّت ذبح قربانی در این زمان از روز انجام میشده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتحة همزه و سکون ضاد و در نهایت الف مقصوره به صورت «اَلْاَضْحیٰ» است.
به انگلیسی
برای اشاره به خودِ مفهوم قربانی از واژه Sacrifice و برای اشاره به این مناسبت بزرگ اسلامی از عبارت Eid al-Adha استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این واژگان دقیقاً هممعنی یا بسیار نزدیک به مفهوم الاضحی در زمینه ذبح و فداکاری هستند.
به فارسی
در زبان فارسی رایجترین معادل برای این واژه «قربان» است. در متون کهن ادبی نیز گاهی از تعابیری مانند «عید گوسفندکشان» برای عید الاضحی استفاده شده است.
در قرآن
عین واژهٔ «الاضحی» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما ریشه و همخانوادهٔ آن مانند «الضُّحَی» (به معنی چاشتگاه) بارها ذکر شده و نام یکی از سورههای قرآن است. همچنین قرآن برای این مفهوم از کلماتی چون قربان، نحر و هدی استفاده کرده است.
نماد چیست
این واژه نماد عمیق گذشت، بریدن از وابستگیهای دنیوی و تجلی داستان حضرت ابراهیم (ع) در ذبح گوسفند به جای فرزندش حضرت اسماعیل (ع) در راه خداست.
جمعبندی و توضیح کامل الاضحی
واژه «الاضحی» یک لفظ اصیل عربی از ریشه «ض ح ی» است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. این کلمه در اصل به دو مفهوم اشاره دارد: نخست به معنی «قربانیها» و دوم به معنی «وقت چاشتگاه» یعنی زمانی از روز که خورشید کاملاً بالا میآید. پیوند این دو معنا به این دلیل است که طبق سنّت اسلامی، مناسک ذبح حیوانات پس از طلوع آفتاب و اقامه نماز عید انجام میپذیرد.
در فرهنگ معاصر، این واژه بیش از هر چیز در ترکیب «عید الاضحی» به گوش میرسد که همان عید بزرگ قربان در میان مسلمانان است. این مناسبت یادآور تسلیم محض بودن حضرت ابراهیم (ع) و فرزندش در برابر فرمان پروردگار و جایگزین شدن گوسفند برای ذبح است که در ادبیات کلاسیک فارسی نیز بازتاب گستردهای داشته است.