یعنی چه
دوزیست به جانورانی اطلاق میشود که سیر زندگی آنها شامل دو مرحلهٔ کاملاً متفاوت است؛ مرحلهٔ نوزادی را عموماً در آب سپری کرده و با آبشش تنفس میکنند، اما پس از بلوغ و دگرگونی، توانایی زندگی در خشکی را پیدا کرده و با شش و پوست نفس میکشند. قورباغهها، وزغها و سمندرها بارزترین نمونههای این گروه هستند.
تلفظ
عبارت «جانور دوزیست» از دو واژهٔ «جانور» (با فتح ج و نون ساکن) و «دوزیست» (با ضمه دال و سکون واو و یای کشیده) تشکیل شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع و طراحان جدول، پاسخ این واژه متناسب با تعداد حروف درخواستی میتواند خودِ «جانور دوزیست» (۱۱ حرف) یا معادلهای عربی آن نظیر «ذوحیاتین» و «برمائی» باشد.
به انگلیسی
این واژه در زبان انگلیسی ریشه در کلمهٔ یونانی amphibios دارد که به معنای «دارای دو نوع زندگی» یا زیستن در دو محیط مختلف است.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح «برمائی» از ترکیب دو کلمهٔ «البر» (خشکی) و «الماء» (آب) ساخته شده و اصطلاح «ذوحیاتین» نیز به معنای دارندهٔ دو نوع زندگی است.
نماد چیست
دوزیستان بهویژه قورباغهها در اسطورهشناسی جهان به دلیل فرآیند دگرگونی پدیدارشناختی (استحاله از نوزاد شبهماهی به موجود خشکیزی) نماد تحول، نوزایی و تغییرات عمیق هستند. همچنین به دلیل وابستگی شدید به آب، در فرهنگهای کهن ایران، مصر و چین نماد باروری، برکت و آمدن باران بودهاند.
جمعبندی و توضیح کامل جانور دوزیست
جانور دوزیست ردهای از مهرهداران خونسرد را تشکیل میدهد که مرز میان موجودات کاملاً آبزی و خشکیزی محسوب میشوند. این موجودات شگفتانگیز چرخهٔ حیات خود را با تخمگذاری در آب آغاز کرده و نوزادان آنها با آبشش نفس میکشند، اما در روند بلوغ دچار دگرگونی ساختاری شده و به شش و سیستم تنفس پوستی مجهز میشوند.
واژهٔ دوزیست یک اصطلاح ساختارمند و مصوب فرهنگستان است که دقیقاً از روی ریشهٔ یونانی آن الگوبرداری شده است. در فرهنگ اسلامی و آیات قرآن کریم، اگرچه واژهٔ صریح دوزیست به کار نرفته، اما به معروفترین نماد این گروه یعنی قورباغه با عبارت «الضفادع» به عنوان یکی از نشانهها و عذابهای قوم فرعون اشاره شده است.
این جانوران فراتر از جایگاه زیستشناسی، در نمادشناسی جهانی جایگاه ویژهای دارند و به دلیل ماهیت دگرگونیپذیر خود، همواره یادآور مفاهیمی چون تحول درونی، انطباقپذیری با محیطهای گوناگون و مظهر برکت و بارندگی در تمدنهای باستانی بودهاند.