یعنی چه
واژه ثمل در لغت به معنی کسی است که به دلیل نوشیدن شراب دچار مستی شده و عقل او دگرگون گشته است. این کلمه همچنین به عنوان مصدر به معنی مستی، پایداری و اقامت کردن، و یا باقیمانده آب و خرما در ته ظرف به کار میرود.
تلفظ
این واژه حرکات مختلفی میپذیرد؛ در صورتی که به معنای مستی یا باقیمانده چیزی باشد «ثَمَل» (با فتح ث و م) تلفظ میشود و اگر در نقش صفت و به معنی شخص مست باشد «ثَمِل» (با فتح ث و کسر م) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «ثمل»، خود واژه «ثمل» به عنوان یک کلمه ۳ حرفی یا واژگان مترادف آن مانند «مست» کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم ثمل در زبان انگلیسی بسته به شدت مستی از واژگان متفاوتی استفاده میشود که دلالت بر سکران بودن دارند.
به عربی
از آنجا که ریشه این واژه عربی است، در خود زبان عربی نیز به همین صورت یا در قالب واژگان هممعنی نظیر سکران برای توصیف حالت مستی استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی برای این واژه بیگانه، برگردانها و مترادفهای دقیقی وجود دارد که رایجترین آنها مست و سرخوش است. کلماتی مثل لایعقل و مدهوش نیز مفاهیم مشابهی را میرسانند.
نماد چیست
در ادبیات سنتی، عرفانی و سمبولیسم عربی، ثمل نمادی از حالت از خود بیخود شدن و تسلیم مطلق در برابر عشق الهی یا زمینی است. همچنین به دلیل معنای ثانویهاش یعنی تهنشین شدن آب، گاهی نماد پایداری و ثبات تلقی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ثمل
واژه «ثمل» یک لغت اصالتاً عربی است که به زبان و ادبیات فارسی راه یافته است. این واژه در اصل به حالت ابتدایی مستی و دگرگونی عقل در اثر نوشیدن مسکرات اشاره دارد، اما در لغتنامههای معانی ثانویهای نظیر باقیمانده آب در ته حوض یا اقامت و درنگ کردن نیز برای آن ذکر شده است.
نکته حائز اهمیت در بررسی این واژه، عدم وجود آن در متن قرآن کریم است؛ چرا که در کتاب آسمانی برای بیان حالت مستی از ریشه «سکر» استفاده شده و نباید ثمل را با واژگانی چون ثمن یا مثل اشتباه گرفت. این کلمه امروزه بیشتر در متون کهن، اشعار عرفانی و به عنوان یک چالش ادبی در جدولهای کلمات متقاطع مورد توجه قرار میگیرد.