یعنی چه
متفتح در لغت به معنای بازشونده و شکوفاشده مانند گلِ وا شده است. در مفهوم امروزی، ادبی و روانشناسی به فردی گفته میشود که ذهنی باز دارد، پذیرا و دگرباور است و بدون تعصب به ایدهها و تغییرات جدید مینگرد.
تلفظ
این واژه از باب تفعل در زبان عربی است. تلفظ صحیح آن با ضمه روی میم، فتحه روی تاء و فاء، و تشدید همراه با کسره روی تاء دوم صورت میگیرد.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، این کلمه ۵ حرفی به عنوان رمز یا پاسخ برای راهنماهای کلماتی همچون 'گشاده'، 'شکوفا' یا 'دارای ذهن باز' استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بعد شخصیتی و فکری آن از معادل Open-minded (ذهن باز) و برای بعد طبیعی و فیزیکی آن از Blooming (شکوفا) استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه عربی از 'ف ت ح' دارد و در زبان عربی معاصر نیز دقیقاً برای اشاره به انسانهای روشنفکر، منعطف و پذیرا به کار میرود.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای رساندن مفهوم اصلی این واژه در جامعه و روانشناسی از ترکیب Açık fikirli به معنای دارای ایده و فکر باز استفاده میکنند.
به فارسی
برگردانها و جایگزینهای دقیق فارسی این واژه متناسب با متن شامل واژههای گشاده، پذیرا، روشنبین، نواندیش و شکوفا هستند.
جمعبندی و توضیح کامل متفتح
واژه مُتَفَتِّح از ریشههای اصیل زبان عربی وارد ادبیات فارسی شده و سیر تطور معنایی زیبایی را طی کرده است. این کلمه در اصل براساس ریشه ساختاری خود به معنای باز شدن، انبساط و شکوفایی گل و گیاه به کار میرفته است، اما در ادبیات معاصر و روانشناسی مدرن، تبدیل به استعارهای برای وسعت دید و داشتن تفکر منعطف و پویا شده است.
شخص متفتح کسی است که در برابر اندیشهها و تجربیات جدید جبههگیری تعصبی و کورکورانه ندارد و با آغوش باز به استقبال نوآوری، گفتگو و تغییرات مثبت میرود. این مفهوم دقیقاً نقطه مقابل دگماتیسم، انسداد فکری و تعصب است و در هنر و ادبیات، نماد آن شکوفه یا گلی است که برای دریافت نور بیشتر پذیرا شده و باز میشود.