یعنی چه
جهاز شتر (با فتح یا کسر جیم: جَهاز/جِهاز) به ابزار، اسباب چوبی و پوششهای پارچهای گفته میشود که روی کوهان و پشت شتر قرار میدهند تا بستر مناسبی برای سوار شدن انسان، حمل بار یا قرار دادن هودج (اتاقک چوبی سفر) فراهم شود. این واژه کلاسیک و کاربردی در زندگی عشایری و کاروانی است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، برای راهنماهایی نظیر «پالان شتر» یا «سازوبرگ شتر»، عبارت «جهاز شتر» یک پاسخ دقیق هفتحرفی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این وسیله بسته به کاربرد سواری یا باربری از واژههای فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاحات دقیقی برای انواع پالان شتر وجود دارد، هرچند خود واژه جهاز نیز در ریشه عربی به معنی مطلق توشه و بار سفر به کار رفته است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشاره به این مفهوم از ترکیب واژه دِوِه (شتر) و سِمَر (پالان) استفاده میشود.
نماد چیست
این واژه صرفاً یک ابزار فیزیکی و کاربردی در زندگی سنتی بوده و نماد اسطورهای یا ادبی مستقلی برای آن ثبت نشده است؛ اما مجازاً حس و حال سفر، کوچ و حرکت کاروانهای قدیمی را در ادبیات تداعی میکند.
جمعبندی و توضیح کامل جهاز شتر
جهاز شتر که در متون کهن و لغتنامههای شاخصی چون دهخدا و معین به آن اشاره شده، همان پالان یا سازوبرگ چوبی و چرمی است که روی کوهان شتر تثبیت میشود. این وسیله نقشی حیاتی در سفرهای طولانی قدیمی داشته تا سوارکاران یا بارهای سنگین بدون آسیب به حیوان جابهجا شوند. ریشه این کلمه عربی است و همخانوادههایی نظیر تجهیز و مجهز دارد.
اگرچه این ترکیب به صورت مستقیم در قرآن نیامده، اما خود واژه «جَهاز» در آیه ۵۹ سوره مبارکه یوسف به معنی بار، توشه و کالای سفر استفاده شده است. امروزه این واژه بیشتر در ادبیات کلاسیک، گویشهای محلی ایران و به عنوان یک گزینه جذاب در جدولهای کلمات متقاطع کاربرد دارد.