یعنی چه
این عبارت در علوم فیزیک و مکانیک به پدیده یا جسمی اطلاق میشود که خاصیت کشسانی یا فنری ندارد؛ یعنی پس از برداشتن نیرو یا فشار وارد شده، دیگر به شکل و حالت اولیه خود باز نمیگردد. در مفاهیم اجتماعی، سیاسی و عمومی نیز به تصمیمات، تغییرات یا فرآیندهایی گفته میشود که راه برگشت به گذشته در آنها وجود ندارد و کاملاً قطعی و برگشتناپذیر هستند.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت «غِیرِ قابِلِ اِرتِجاع» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این راهنما دقیقاً ۱۳ حرف دارد. بسته به تعداد طراح، معادلهای کوتاهتری مثل ناکشسان نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای مفاهیم علمی و فیزیکی از واژه Inelastic و برای فرآیندهای بدون بازگشت از Irreversible استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این مفهوم از عبارات غیر مرن یا غیر قابل للرجوع استفاده مینمایند.
به فارسی
واژگان برابر و هممعنی فارسی این عبارت شامل ناکشسان، سخت، انعطافناپذیر و برگشتناپذیر هستند. واژه اصلی آن یعنی ارتجاع، از ریشه عربی (ر ج ع) به معنی بازگشت گرفته شده و در فارسی با پیشوند «غیر» و «قابل» ترکیب نفی ساخته است.
جمعبندی و توضیح کامل غیر قابل ارتجاع
عبارت «غیر قابل ارتجاع» یک ترکیب توصیفی فارسی-عربی است که در دو قلمرو کاملاً متفاوت علمی و اجتماعی کاربرد دارد. در دنیای فیزیک و مهندسی، این اصطلاح برای توصیف مواد یا پدیدههایی به کار میرود که بر اثر فشار دچار تغییر شکل دائمی یا پلاستیک میشوند و با حذف عامل بیرونی، توانایی بازگشت به فرم اولیه خود را ندارند.
در کاربردهای روزمره، مراجع سیاسی و تحلیلهای اجتماعی، این مفهوم استعارهای است از تصمیمات یا مسیرهای یکطرفهای که پلهای پشت سر خود را خراب کردهاند. وقتی یک فرآیند یا قانون غیر قابل ارتجاع نامیده میشود، به این معناست که اثرات آن دائمی و مهروموم شده است و هیچ راه رجوع یا بازگشتی به وضعیت سابق برای آن متصور نیست.