یعنی چه
این واژه برای توصیف لحن، نگاه یا رفتاری به کار میرود که هدف آن انتقاد، گلایه یا توبیخ فردی به خاطر انجام کاری نادرست است؛ به طوری که حس شرمندگی یا آگاهی از خطا را در او برانگیزد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با ضمه روی حرف نون (نُ)، کسره روی حرف هاء (هِ) و سکون روی شین است که به واژهٔ آمیز متصل میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این پاسخ واژهٔ ۹ حرفی «نکوهش آمیز» یا مترادفهای همتعداد آن مانند «ملامت آمیز» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Reproachful دقیقترین معادل برای توصیف لحن یا نگاه نکوهشآمیز است.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از صفات مشتق از ریشههای لوم و وبخ استفاده میشود.
به فارسی
واژههای ملامتآمیز، توبیخآمیز و سرزنشآلود نزدیکترین و دقیقترین معادلهای این کلمه در زبان فارسی روان به شمار میروند.
در قرآن
عین واژهٔ ترکیبی «نکوهشآمیز» در متن قرآن وجود ندارد؛ اما مفاهیم قرآنی نظیر «ذم» (نکوهش)، «لوم» (سرزنش در نفس لوامه) و توبیخ انسانهای ظلوم و کفور، دقیقاً همین معنا و لحن ملامتبار را منعکس میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل نکوهش آمیز
واژهٔ «نکوهشآمیز» یک صفت مرکب اصیل فارسی است که از ترکیب اسم مصدر «نکوهش» (از بن مضارع نکوهیدن) و صفت فاعلی «آمیز» (از مصدر آمیختن) ساخته شده است. این واژه از نظر ریشهشناسی تاریخچهای کهن دارد و به زبان فارسی میانه و واژه Nikōhīdand بازمیگردد. کاربرد اصلی این واژه در توصیف ابعاد غیرکلامی و کلامی ارتباطات انسانی است؛ زمانی که یک سخن، نگاه، یا ژست رفتاری با هدف متوجه کردن فرد به اشتباهش و همراه با ملامت ابراز میشود.
اگرچه این کلمه صبغه و ریشهای کلاسیک دارد، اما امروزه نیز به عنوان یک واژه فصیح و کاربردی در ادبیات معاصر، نقدهای اجتماعی و تحلیلهای رفتاری برای بیان لحنهای ملامتبار و سرزنشآلود به کار میرود. در فرهنگهای لغت و جداول کلمات، مترادفهای آن نظیر توبیخآمیز و ملامتآمیز بسیار رایج هستند.