یعنی چه
واژه اقذاء در لغت به دو صورت معنا میشود؛ به عنوان اسم، جمع کلمه «قِذی» و به معنای ریزهها، خاشاک، تکههای کوچک چوب یا غباری است که در چشم یا درون مایعات میافتد و مایه ناگواری و آزار میشود. در حالت مصدری نیز به معنای خاشاک انداختن در چشم کسی یا پر از ریزه کردن چشم است.
تلفظ
این کلمه به کسر همزه اول، سکون قاف و فتح ذال به همراه الف ممدوده تلفظ میشود: [اِ قْ ذاء].
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «خاشاک چشم» یا «ریزههای درون چشم»، کلمه ۵ حرفی «اقذاء» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم ذرات ریز آزاردهنده در چشم یا هوا از این واژگان استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و از ریشه ثلاثی مجرد «ق ذ ی» گرفته شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل خاشاک، ریزهها، آلودگیهای چشم و غباری است که مانع دید شفاف میشود.
در قرآن
کلمه «اقذاء» با این لفظ در متن قرآن مجید وجود ندارد و نباید آن را با واژگانی چون «ایذاء» یا «أذی» (به معنی آزار دادن) که در قرآن فراوان هستند اشتباه گرفت. با این حال، این کلمه در احادیث نبوی و کلام امیرالمؤمنین (ع) در نهجالبلاغه برای توصیف فتنهها یا سختیهای مخدوشکننده بصیرت به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل اقذاء
واژه «اقذاء» کلمهای با ریشه اصیل عربی است که وارد متون کهن و ادبیات مذهبی فارسی شده است. این واژه در دو حالت اسمی و مصدری کاربرد دارد؛ در حالت اول به معنای ریزهها، غبار و خاشاکی است که وارد چشم یا ظرف نوشیدنی شده و راحتی را سلب میکند، و در حالت دوم به عملِ انداختن خاشاک در چشم دیگری دلالت دارد.
در کنایات و ادبیات مذهبی، اقذاء نمادی از «آزار پنهان و فتنههای مخدوشکننده بینایی» است. همانطور که یک ذره بسیار کوچک خاشاک میتواند کل بینایی و آرامش انسان را مختل کند، در مسائل اجتماعی و اخلاقی نیز اقذاء به امور ناگواری اشاره دارد که مانع از دیدن حقیقت میشوند.
این واژه ۵ حرفی در بخش مذهبی قرآن وجود ندارد، اما در نهجالبلاغه نمود بارزی دارد. در حل جدول کلمات متقاطع نیز معمولاً به عنوان هممعنیِ خاشاکِ چشم یا ریزههای آزاردهنده مورد پرسش قرار میگیرد.