معنی
در زبان فارسی امروز، عزیمت بیشتر به معنای حرکت کردن، کوچ، سفر یا روانه شدن به سمتی است. در کاربرد قدیمیتر و متون ادبی، این واژه به معنای تصمیم قاطع، ارادهٔ محکم و نیت جزم برای انجام دادن یک کار نیز به کار میرود.
یعنی چه
وقتی کسی عازم جایی میشود، کار او را عزیمت میگویند که به معنای شروع سفر و آغاز یک مسیر است. همچنین در اصطلاحات فکری و فلسفی، «نقطهٔ عزیمت» به مبدا و خاستگاه اصلی یک جریان یا اندیشه اشاره دارد.
مترادف
واژههای فوق در دو محور معناییِ «سفر و جابهجایی» و «اراده و نیت» با عزیمت همپوشانی دارند.
متضاد
در معنای جابهجایی، واژههایی مانند اقامت و ماندن، و در معنای تصمیمگیری، واژههایی چون انصراف متضاد آن هستند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه سه حرفی (عزم) مشتق شدهاند و مفاهیم اراده، قصد و تصمیم قطعی را در خود دارند.
ریشه
این واژه از کلمه عربی «عَزِیمَة» به معنای قصد جدی و اراده محکم وارد زبان فارسی شده است. اگرچه خود کلمه به این شکل در قرآن نیامده، اما ریشههای آن مانند «عزم» بارها در آیات قرآنی به معنی تصمیم استوار به کار رفته است. همچنین در اصول فقه، عزیمت به احکام اصلی و الزامی شریعت گفته میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به پرسشهایی با مفهوم «آهنگ سفر» یا «قصد و حرکت»، واژه پنجحرفیِ عزیمت است.
به انگلیسی
بسته به متن، اگر منظور سفر و حرکت باشد از Departure و Leaving، و اگر منظور اراده و تصمیم باشد از Resolve استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عزیمت
واژه «عزیمت» یکی از کلمات پرکاربرد و اصیل در ادبیات و زبان روزمره فارسی است که ریشه در زبان عربی دارد. این کلمه در اساس خود مفهومِ «اراده محکم و نیت جزم» را حمل میکند، اما در سیر تحول معنایی خود در فارسی، بیشتر برای بیان مفهوم «آهنگ سفر کردن، حرکت و ترک یک مکان به سوی مقصدی جدید» به کار رفته است.
در فرهنگ و ادبیات عرفانی ما، عزیمت فراتر از یک جابهجایی فیزیکی، نمادی از تحول درون، هجرت از وضع موجود و آغاز یک سیر و سلوک معنوی است. اصطلاح معروف «نقطهٔ عزیمت» نیز که امروزه در مباحث تحلیلی فراوان شنیده میشود، نشاندهنده خاستگاه فکری و تکهگاه اصلی برای شروع یک اقدام یا نظریه است.
در ابعاد دینی و فقهی نیز این واژه سابقه درخشانی دارد؛ به طوری که چهار سوره دارای سجده واجب قرآن به «سور عزائم» معروفند و در علم اصول فقه، احکام واجب و اولیه الهی در برابر احکام تخفیفی (رخصت)، با نام عزیمت شناخته میشوند.