یعنی چه
جلحاء واژهای کلاسیک و عربی است که کاربردهای متعددی دارد؛ این کلمه برای توصیف زنی که موهای جلوی سرش ریخته یا کم شده باشد، حیوانات ماده (مانند گاو و گوسفند) که اصلاً شاخ ندارند، و همچنین زمینهای بایر، بیدرخت یا روستاهای بدون دیوار و حصار به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «جَلْحاء» (Jalḥā') است که در آن حرف جیم دارای فتحه و لام ساکن است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به راهنمای «حیوان بیشاخ» یا «مؤنث اجلح» کلمه ۵ حرفی «جلحاء» است.
به انگلیسی
بسته به زمینه کاربرد، معادل انگلیسی آن برای حیوانات hornless و برای ویژگی ظاهری انسان معادل ریزش موی جلوی سر استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی و مؤنث کلمه «أجلح» است که از ریشه سه حرفی «ج ل ح» مشتق شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل «بیشاخ» یا «کَل» برای حیوانات، و «پیشانیبرهنه» برای انسان است. همچنین در توصیف موقعیت جغرافیایی به معنای «بیحصار» یا «بایر» به کار میرود.
نماد چیست
در فرهنگ روایی و اسلامی، عبارت «شاة جلحاء» (گوسفند بیشاخ) به عنوان نماد بارز مظلومیت، ناتوانی و بیدفاع بودن در جامعه در برابر افراد زورگو و ظالم (شاخدار) استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل جلحاء
واژه «جلحاء» یک صفت دیرین و اصیل عربی است که به زبان فارسی راه یافته و کاربردهای گوناگونی در ادبیات کنایی و متون روایی دارد. این کلمه در اصل برای توصیف برهنگی و فقدان یک ویژگی طبیعی به کار میرود؛ خواه این فقدان مربوط به موی جلوی سر در انسان باشد، خواه مربوط به نداشتن شاخ در حیواناتی مانند گاو و گوسفند، و یا حتی نبودِ درخت و حصار در یک زمین و روستا.
اگرچه این کلمه در متن قرآن مجید ذکر نشده، اما در احادیث مشهوری از پیامبر اسلام (ص) و امام علی (ع) به چشم میخورد. در این متون، گوسفند بیشاخ (الشاة الجلحاء) دقیقاً در مقابل گوسفند شاخدار قرار میگیرد تا مفهوم عدالت مطلق در روز قیامت را به تصویر بکشد، جایی که حتی حق حیوان ضعیف و بیدفاع از حیوان قویتر ستانده میشود. از این رو، واژه مذکور بار معنایی نمادینی را در زمینه مظلومیت و برابری حمل میکند.