یعنی چه
پارچه زربفت یا زربافت یکی از مجللترین و اصیلترین دستبافتههای سنتی ایران است. این پارچه بسیار ظریف و گرانقیمت، دارای چله یا تاری از جنس ابریشم خالص است و در پودهای آن از ابریشم رنگی به همراه گلابتون (رشتههای نازک طلا یا نقره) استفاده میشود تا طرحهایی درخشان و برجسته خلق شود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «پارچه» و «زربفت» (مخفف زربافت) تشکیل شده و به صورت zar-baft تلفظ میشود که به معنای بافته شده با زر و طلا است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه به عنوان پارچهٔ گرانبها یا بافتهٔ زرین، دقیقاً ۱۰ حرف دارد. همچنین واژههای کوتاهتری مثل زری یا دیبا نیز میتوانند به عنوان کلمات هممعنی استفاده شوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این نوع پارچههای فاخر سنتی و نقشبرجسته معمولاً از واژه Brocade یا عبارت دقیقتر Gold-brocade استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی برای توصیف این جامهٔ ارزشمند از اصطلاح Sırmalı kumaş استفاده میکنند که به معنای پارچهای است که با نخهای سیمین و زرین بافته یا تزیین شده است.
به فارسی
این واژه کاملاً فارسی و اصیل است که از ترکیب «زر» (طلا) و «بفت/بافت» (از مصدر بافتن) ساخته شده است. از مترادفهای آن در زبان و ادبیات فارسی میتوان به دیبا، زری، مطرّز و قماش زرباف اشاره کرد. در نقطهٔ مقابل، واژههایی مانند کرباس و پلاس که نشاندهندهٔ پارچههای خشن و بیارزش هستند، متضاد آن محسوب میشوند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات ایران زمین، زربفت نمادی از شوکت، ثروت بیکران، تجمل شاهانه و اوج ظرافت هنر ایرانی است. این پارچه در دوران ساسانیان و صفویان به عنوان تنپوش پادشاهان و فاخرترین هدیهٔ دیپلماتیک میان سلاطین رد و بدل میشده و در ترجمههای کهن قرآن نیز برای توصیف تختها و فرشهای فاخر بهشتی (مانند آیات سوره واقعه و غاشیه) به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل پارچه زربفت
پارچه زربفت یا زربافت یکی از درخشانترین شاهکارهای هنر نساجی سنتی ایران است که قدمتی دیرینه در تاریخ این مرز و بوم دارد. این پارچهٔ فوقالعاده نفیس از تار و پود ابریشم خالص و نخهای گلابتون (آمیخته به طلا و نقره) بافته میشود و به دلیل ارزش مادی و هنری بسیار بالا، همواره به عنوان جامهای شاهانه و اشرافی شناخته شده است.
در ادبیات فارسی و متون کهن، زربفت همواره مظهر جلال، شکوه، ثروت و حتی زیباییهای بهشتی بوده است. هنرمندان ایرانی با درآمیختن ذوق سنتی و فلزات گرانبها روی دستگاههای زریبافی، آثاری خلق میکردند که نه تنها در دربار ایران، بلکه به عنوان هدیهای ارزشمند در سراسر جهان طالب داشته است.
امروزه این هنر دستی ارزشمند گرچه به دلیل سختی بافت و قیمت بالا بسیار کمیاب شده، اما همچنان به عنوان میراثی مجلل و نمادی از اوج تمدن و هنر پوشاک ایرانی در موزهها و مجموعههای خاص پاسداشته میشود.