یعنی چه
مِزمَر در اصل مخفف و صورت دیگری از واژه «مِزمار» است که به انواع سازهای بادی چوبی مانند نی و نای که در آنها میدمند، اطلاق میشود. همچنین در برخی لغتنامهها به معنای سازهای زهی قدیم مثل عود و بربط نیز به کار رفته است. این واژه ریشه عربی دارد و از ریشه «ز م ر» به معنی آهنگ ساختن و سرود خواندن گرفته شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مِزمَر (mezmar) است. نباید این کلمه را با واژه قرآنی «مُزَّمِّل» (به معنی جامه به خود پیچیده) که تلفظ و ریشهای کاملاً متفاوت دارد، اشتباه گرفت.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «مزمر» به عنوان پاسخ چهار حرفی برای راهنماهایی مثل «ساز نی»، «نای» یا «ساز عود» کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه در زبان انگلیسی، بسته به اینکه منظور ساز بادی (نی) باشد از کلمات Flute یا Pipe و اگر منظور ساز زهی (عود) باشد از واژه Lute استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق و سره فارسی برای این واژه شامل کلماتی چون نای، نی، بربط و خُنیا است که همگی به ابزارهای موسیقی کلاسیک اشاره دارند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و کلاسیک فارسی، به ویژه در اشعار مولانا، «مِزمَر» یا نی نماد انسان عارف و مؤمنی است که وجودش از هوا و هوس خالی شده و هر ناله و نوایی که از او سر میدهد، در حقیقت انعکاسی از دم الهی و سوز درون اوست.
جمعبندی و توضیح کامل مزمر
واژه «مِزمَر» یکی از کلمات اصیل و کهن در قلمرو ادبیات و موسیقی است که ریشه در زبان عربی دارد و به عنوان صورتی دیگر از «مزمار» شناخته میشود. این کلمه در اصل به ابزارهای موسیقی بادی نظیر نی و نای و در برخی کاربردها به سازهای زهی مانند عود و بربط اشاره دارد و نباید آن را با واژه قرآنی «مزمل» اشتباه گرفت.
در حوزه شعر و عرفان ایرانی، این واژه بار معنایی عمیقی پیدا کرده است. شاعران بزرگی همچون مولوی از مِزمَر به عنوان نمادی برای تجسم روح پاک انسان و دلدادگان الهی استفاده کردهاند؛ انسانی که مانند یک ساز نی، از خود تهی گشته تا بتواند نغمههای آسمانی و سوز دلدادی را به گوش جهان برساند.