یعنی چه
دردبة در لغت به چند معنای مشخص اشاره دارد: نخست، نوعی دویدن همراه با ترس و واهمه که شخص مدام پشت سر خود را نگاه میکند. دوم، تن دادن به خواری، فروتنی نمودن و تسلیم شدن در برابر فشار و زور. سوم، به صدا درآمدن طبل یا دچار لرزش و اضطراب شدن و چهارم، خو گرفتن و عادت کردن به چیزی.
تلفظ
این واژه به صورت فتح دال اول، سکون راء، فتح دال دوم و فتح باء یعنی (دَرْدَبَة) تلفظ میشود و مصدری عربی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخی ۵ حرفی برای طراحانِ سوال با راهنمای «دویدن همراه با ترس»، «تن دادن به خواری» یا «صدای طبل» کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن، میتوان از اصطلاحات فوق استفاده کرد.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و از ریشه چهارحرفی (د-ر-د-ب) است. در زبان عربی مَثَل معروفی وجود دارد: «دردب لما عضه الثقاف»؛ یعنی وقتی سختی به او فشار آورد، تسلیم و فروتن شد.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون هراسدوی (دویدن از روی ترس)، تسلیم و فروتنی ناخواسته در برابر زور است.
جمعبندی و توضیح کامل دردبة
واژه دَرْدَبَة یک مصدر رباعی مجرد در زبان عربی است که وارد متون کهن لغوی فارسی نیز شده است. این کلمه بیش از هر چیز تصویرگر وضعیت انسان یا موجودی است که تحت فشار شدید یا ترس، رفتاری همراه با اضطراب از خود بروز میدهد؛ مانند کسی که با وحشت به پشت سر خود نگاه میکند و میدود یا کسی که پس از مقاومت بسیار، در برابر سختیها سر تسلیم فرود میآورد.
بررسی ریشهشناختی آن نشان میدهد همخانوادههایی مانند «مُدَرْدِب» نیز به فردی اشاره دارند که این خضوع یا دویدن ترسان را انجام میدهد. این کلمه با داشتن مفاهیم متعددی چون صدای طبل، خو گرفتن به کار و تسلیم شدن، از واژگان دقیق لغتنامههای معتبر مانند دهخدا و منتهیالارب به شمار میرود.