یعنی چه
تعصب کورکورانه به معنای دلبستگی، پافشاری یا دشمنی شدید و افراطی نسبت به یک عقیده، شخص، نژاد یا مذهب است که در آن فرد بدون تکیه بر منطق، عقل و شواهد تجربی عمل میکند و هیچگونه انتقاد یا سخن حق را نمیپذیرد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب بصورت [تَعَصُّبِ کورکورانِه] (ta'assobe koorkoorāne) میباشد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت خودِ «تعصب کورکورانه» با ۱۳ حرف است. کلمات مترادفی چون دگماتیسم و خشکمغزی نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از اصطلاحات کوری ذهنی و دگماتیسم استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این مفهوم با ترکیب تعصب نابینا یا غیرت و حمیت دوران جاهلیت توصیف میشود.
به فارسی
واژگان هممعنی و مترادف فارسی آن شامل خشکمغزی، جزماندیشی، لجاجت، قشریگری، دگماتیسم و پیورزی است. واژگان متضاد آن نیز آزاداندیشی، حقپذیری، انصاف، رواداری و عقلگرایی هستند. این ترکیب از واژه عربی تعصّب (از ریشه ع-ص-ب) و واژه فارسی کورکورانه (به معنی چشمبسته) ساخته شده است.
در قرآن
عین عبارت «تعصب کورکورانه» در قرآن نیامده است، اما مفاهیم همراستای آن به شدت نکوهش شدهاند؛ از جمله واژه «حَمِیَّةَ الْجَاهِلِیَّةِ» در آیه ۲۶ سوره فتح که به غرور جاهلی اشاره دارد، و همچنین آیه ۱۷۰ سوره بقره که از تقلید کورکورانه و چشمبسته از نیاکان بدون بهرهگیری از عقل و دانش انتقاد میکند.
جمعبندی و توضیح کامل تعصب کورکورانه
تعصب کورکورانه وضعیتی ذهنی و رفتاری است که در آن فرد با بستن چشم خود بر روی حقایق، شواهد و منطق، صرفاً بر پایه احساسات افراطی یا وابستگیهای قومی، مذهبی و فکری به دفاع یا هجوم میپردازد. این پدیده روحیه نقدپذیری را در جامعه از بین میبرد و مانع بزرگی برای رشد فکری و اجتماعی انسانهاست.
در فرهنگها و نمادشناسی مختلف، این حالت معمولاً با چشمبند یا مغز سنگشده نمایش داده میشود که نشاندهنده نفوذناپذیری فرد در برابر استدلالهای عقلانی است. دوری از این خصلت و حرکت به سمت رواداری و آزاداندیشی، کلید همزیستی مسالمتآمیز است.