یعنی چه
واژه «بلعیده» صفت مفعولی از مصدر بلعیدن است و به هر چیزی اشاره دارد که در حلق فروبرده شده یا قورت داده شده باشد. این کلمه در متون کلاسیک و معاصر به صورت حقیقی برای غذا و خوراکی، و به صورت مجازی برای مفاهیمی مثل نابودی، فنا شدن یا فرو رفتن در تاریکی و مادیات به کار میرود.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «فروبرده شده» یا «قورت داده شده»، کلمه ۶ حرفی «بلعیده» یا کلمه ۵ حرفی «مبلوع» به کار میرود.
به انگلیسی
واژه Swallowed برای مفهوم عمومی قورت دادن و فروبردن، و واژه Devoured بیشتر برای بلعیدن حریصانه یا نمادین استفاده میشود.
به عربی
ریشه اصلی این کلمات حروف «ب ل ع» است که در زبان عربی به معنای فروبردن آب یا غذا کاربرد دارد.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی فعل Yutmak به معنی بلعیدن است و صفت مفعولی آن به صورت Yutulmuş ساخته میشود.
به فارسی
این کلمه از نظر ریشهشناسی یک مصدر منحوت (تراشیده شده) است؛ یعنی بن فعل از ریشه عربی «بلع» گرفته شده اما با قواعد صفتسازی و مصدرپروری فارسی (افزودن یدن و ه) ترکیب شده است. واژگان همخانواده آن شامل بلعیدن، میبلعد، بلع، بَلّاع و ابتلع هستند. در پارسی کهن نیز واژه «اوباریده» به همین معنا استفاده میشد.
جمعبندی و توضیح کامل بلعیده
واژه «بلعیده» صفت مفعولی ساخته شده از ترکیب ریشه عربی «ب ل ع» و قواعد مصدرپروری زبان فارسی است که در معنای حقیقی به هر چیزی که قورت داده شده یا در حلق فروبرده شده باشد، اشاره دارد. مترادفهای معروفی همچون مبلوع، فروبرده و اوباریده برای آن ثبت شده و متضادهایی مانند قیشده یا بیرونانداخته دارد.
از نظر ریشه قرآنی، اگرچه خود ساختار فارسی «بلعیده» در متن قرآن وجود ندارد، اما ریشه عربی آن یکبار در آیه ۴۴ سوره هود به صورت فعل امر («ابْلَعِي») خطاب به زمین در جریان طوفان نوح آمده است. در نمادشناسی ادبی نیز بلعیده شدن معمولاً نمادی از فنا شدن، نابودی کامل، فرو رفتن در مادیات یا مغلوب جهل و تاریکی شدن است؛ مانند داستان بلعیده شدن حضرت یونس در شکم ماهی که نماد دوره آزمون پیش از نوزایی است.