یعنی چه
فرصتطلب به کسی گفته میشود که در زندگی اجتماعی و سیاسی، بدون داشتن پایبندی به اصول اخلاقی، باورها یا خطمشی ثابت، از هر تغییر، موقعیت و دگرگونی در شرایط جامعه فقط برای رسیدن به منافع و مقاصد شخصی خود سوءاستفاده میکند. در اصطلاح زیستشناسی و پزشکی نیز به انداموارهها، باکتریها یا بیماریهایی اطلاق میشود که در حالت عادی بیخطرند اما به محض ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن میزبان، فعال و بیماریزا میشوند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «فُرْ صَتْ طَ لَبْ» است که از دو بخش «فرصت» (ساکن روی ت) و «طلب» (فتحه روی ط و ل) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و معماهای کلمات، پاسخ دقیق برای این مفهوم واژه «فرصت طلب» است که ۷ حرف دارد. واژههای مترادفی چون «ابنالوقت» نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای نامیدن فرد فرصتطلب از واژه Opportunist و برای توصیف رفتار یا اقدام فرصتطلبانه از صفت Opportunistic استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی رایجترین معادل برای این واژه «الانتهازی» است. همچنین کلمه «النفعی» به معنی منفعتطلب و عبارت «متحین الفرص» به معنی کمینکننده برای شکار فرصتها به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، با اضافه کردن پسوند صفتساز به واژه فرصت، کلمه «Fırsatçı» ساخته میشود که دقیقاً همان معنای فرصتطلب را افاده میکند.
جمعبندی و توضیح کامل فرصت طلب
واژه «فرصتطلب» ترکیبی فاعلی و مرخم از دو ریشه عربی «فرصت» (وقت مناسب) و «طلب» (خواستن) است که در زبان فارسی ساختاری یکپارچه یافته است. این اصطلاح در ادبیات اجتماعی و سیاسی به افرادی اطلاق میشود که فاقد اصالت نظری و پایبندی اخلاقی هستند و مانند نان به نرخ روز خورها، جهت حرکت خود را همسو با منافع لحظهای تغییر میدهند. در قرآن کریم اگرچه این واژه به صراحت نیامده، اما رفتار نفاقآمیز منافقانی که مدام منتظر دگرگونی اوضاع برای سهمخواهی بودند، به شدت نکوهش شده است.
از سوی دیگر، این واژه کاربردی علمی در پزشکی و زیستشناسی دارد و به عاملین بیماریزایی گفته میشود که منتظر کاهش دفاع بدن میمانند. مترادفهایی چون ابنالوقت، سودجو، سازشکار و منفعتطلب به خوبی ابعاد معنایی این واژه ۷ حرفی را در زبان فارسی بازگو میکنند و متضاد آن صفاتی ارزشمند مانند اصولگرا، آرمانخواه و فداکار است.