یعنی چه
در اصطلاح عرفانی و ادبیات فارسی (بهویژه شعر حافظ)، این ترکیب توصیفکنندهٔ عارف پاکباخته و عیاری است که ظاهر خود را ملامتبرانگیز نشان میدهد تا از نام و ننگ و ریا دور بماند، و در عین حال با چشم دل، تجلی زیبایی مطلق الهی را در آینهٔ چهره مخلوقات و پهنه هستی به تماشا مینشیند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «رِند» (به کسر راء و سکون نون و دال) و «نَظَرباز» (به فتح نون و ظاء و سکون راء) تشکیل شده است که با واو عطف به هم متصل میشوند.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این واژه با توجه به تعداد حروف خواسته شده میتواند خود ترکیب یا اجزای آن باشد.
به انگلیسی
برای انتقال مفاهیم عمیق عرفانی این دو واژه در زبان انگلیسی، ترکیبهایی مانند عارف هوشیار یا ستایشگر زیبایی شناختی مناسبترین برگردانها هستند.
به فارسی
مترادفهای این ترکیب شامل واژگانی چون قلندر، مصلحتسوز، جمالپژوه، عارف زیباییشناس و یکرنگ است که در تضاد کامل با زاهد خودبین، صوفی ریاکار، محتسب و ظاهربین قرار میگیرند.
نماد چیست
این ترکیب در ادبیات غنی فارسی نماد جبههٔ مقابلِ زهدفروشی، عقل مصلحتپندار و مقدسمآبیِ دروغین است؛ تقابلِ اصالتِ عشق و رهایی با تزویرِ اهلِ سالوس.
جمعبندی و توضیح کامل رند و نظرباز
ترکیب «رند و نظرباز» یکی از کلیدیترین و عمیقترین مفاهیم در جهانبینی عرفانی ادبیات فارسی، بهویژه در دیوان لسانالغیب حافظ شیرازی است. این عبارت در ظاهر ممکن است معنایی عامیانه یا منفی (مانند لاابالیگری یا چشمچرانی) متبادر کند، اما در بطن فرهنگ صوفیه دگرگونی معنایی شگرفی یافته است. رند و نظرباز در حقیقت شناسنامهٔ انسان کاملی است که زنجیر تعلقات، مصلحتاندیشیهای دنیوی و از همه مهمتر «ریا و تزویر» را پاره کرده است.
این شخصیت نمادین، باطن خود را پاک و مصفا نگه میدارد، هرچند که در ملامت ظاهر باکی ندارد. او با چشم دل (نظربازی عرفانی) به جهان مینگرد و در هر جلوه از زیباییهای این عالم، نشان و آینهای از جمال مطلق الهی را جستجو میکند. به بیانی دیگر، او از مجاز به حقیقت پی میبرد و هنر بزرگش، شهود حقیقت در کثرتِ پدیدههاست.
در نهایت، رند و نظرباز بودن آراستگی به چندین هنر معنوی است؛ تقابلی آشکار با زاهدان ظاهرپرست و مدعیان دروغینی که دین و عرفان را دکانی برای فریب خلق کردهاند. حافظ با افتخار خود را به این عنوان میخواند تا مرز میان عشق صادقانه و زهد ریایی را برای همیشه در تاریخ ادبیات روشن نگاه دارد.