یعنی چه
این عبارت یک ترکیب کنایی و اصطلاح ادبی در زبان فارسی است که به معنی تباه شدن عمر، فوت شدن وقت و زمان، و همچنین خسته و بیبهره ماندن از مقصود است. در مفاهیم عرفانی، به دیر رسیدن به مقصد حقیقی و محروم ماندن از عشق و معرفت اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت «رو_زَش دیر شُد» است که از ترکیب واژه «روز»، مصوت متصل «ش» (مضافالیه) و فعل «دیر شد» ساخته شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این اصطلاح در جدول کلمات متقاطع، خودِ عبارت «روزش دیر شد» با ۹ حرف است. معادلهای دیگری مانند بیگاه شد یا تباه شد نیز ممکن است مد نظر باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم اتلاف وقت یا طولانی و خستهکننده شدن روز از این عبارات معادل استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاحاتی که به خسران عمر و از دست رفتن زمانِ مناسب اشاره دارند، نزدیکترین معادلهای مفهومی هستند.
به ترکی
در زبان ترکی عباراتی که به طولانی شدن ملالآور روز یا هدر رفتن زمان اشاره میکنند، به عنوان معادل به کار میروند.
به فارسی
معادلها و عبارات هممعنی فارسی این اصطلاح شامل بیگاه شد، تباه شد، وقتش گذشت، عمرش سپری شد و محروم ماند، هستند.
جمعبندی و توضیح کامل روزش دیر شد
عبارت «روزش دیر شد» یک ترکیب کنایی و اصطلاح ارزشمند در ادبیات کلاسیک فارسی است که بیش از هر چیز با بیت جاودانه نینامه در مثنوی معنوی مولوی («هر که بی روزی است روزش دیر شد») شناخته میشود. این عبارت در معنای لغوی و کنایی خود به ضایع شدن روزگار، از دست رفتن فرصتهای گرانبهای عمر و دچار ملال و خستگی شدن اشاره دارد.
در نگاه عرفانی مولانا، این اصطلاح نمادی از انسان محروم و حریص است که به دلیل نداشتن روزیِ معنوی، زمان و عمر خود را بیهوده تلف میکند و از رسیدن به عشق و معرفت حقیقی بازمیماند. این مفهوم اگرچه عینا در قرآن نیامده، اما کاملا با آیاتی که انسان را در مایه خسران و اتلاف وقت توصیف میکنند (مانند سوره عصر) همسو است.
از نظر ساختاری این عبارت ۹ حرفی، در حل جدول کلمات متقاطع کاربرد دارد و در زبانهای دیگر مانند انگلیسی، عربی و ترکی نیز دارای معادلهای مفهومی دقیقی است که همگی بر محوریت «فوت شدن زمان» و «تباه شدن عمر» استوار هستند.