یعنی چه
«ستارهای در بنات النعش» اشاره دارد به هر کدام از ستارگان هفتگانهٔ صورت فلکی دب اکبر (خرس بزرگ). در نجوم قدیم و متون کهن، این صورت فلکی را به شکل یک جنازه یا تابوت (نعش) میدیدند که سه دختر (بنات) به دنبال آن در حرکت هستند. معروفترین ستارهٔ انفرادی و متمایزی که در این مجموعه به چشم میآید و در قدیم برای سنجش قدرت بینایی از آن استفاده میشد، ستارهٔ کوچک و کمنور «سُها» است که در کنار ستارهٔ «مِیزَر» قرار دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «سِتارهای دَر بَناتُننَعْش» است. واژهٔ «بنات» جمع بِنت به معنای دختران و «النعش» به معنای تابوت یا تخت روان است که در ترکیب با یکدیگر به صورت مضاف و مضافالیه تلفظ میشوند.
در جدول
در کلمات متقاطع و جداول کلمات، عبارات مربوط به این صورت فلکی بسیار رایج هستند. پاسخ دقیق و طولانی این سوال جدول با ۱۸ حرف، خودِ عبارت «ستاره ای در بنات النعش» است. همچنین در نمونههای کوتاهتر، پاسخی مانند «سها» (ستارهٔ کمنور این مجموعه) یا «قائد» و «مایزر» نیز کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به ستارگان این صورت فلکی از نام نجومی آن یعنی Ursa Major (خرس بزرگ) یا اصطلاح رایجتر Big Dipper (ملاقه بزرگ) استفاده میشود.
به عربی
ریشهٔ این اصطلاح کاملاً عربی است و در زبان مبدأ نیز دقیقاً به همین صورت برای توصیف ستارگان صورت فلکی دب اکبر به کار میرود.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی، بنات النعش به دلیل فاصله ظاهری ستارگانش از یکدیگر، همواره به عنوان نماد بارز تفرق، جدایی و پراکندگی به کار رفته است. شاعران بزرگ مانند سعدی و حافظ، این مفهوم را در تقابل با «ثریا» (خوشه پروین) که نماد نظم، همبستگی و تجمع است، به تصویر کشیدهاند؛ مانند بیت معروف سعدی: «عقد ثریا مگر از هم گسیخت / ورنه بناتالنعش از هم گسست».
جمعبندی و توضیح کامل ستاره ای در بنات النعش
عبارت «ستاره ای در بنات النعش» در فرهنگ نجومی دوره اسلامی و ادبیات فارسی، به هر یک از ستارگان تشکیلدهندهٔ صورت فلکی دب اکبر یا همان خرس بزرگ اطلاق میشود. این اصطلاح از تصویرسازی پیشینیان گرتهبرداری شده که چهار ستاره بدنهٔ ملاقه را به عنوان یک تابوت (نعش) و سه ستارهٔ دسته را به عنوان دخترانی (بنات) که به دنبال آن روان هستند، تصور میکردند. در این میان، ستارهٔ کوچک و کمنوری به نام «سُها» در این پیکر فلکی شهرت زیادی دارد.
از منظر ادبی و نمادشناسی، بنات النعش جایگاه ویژهای در دیوان شعرای نامدار ایران دارد. از آنجا که ستارگان این صورت فلکی در آسمان پراکنده به نظر میرسند، در شعر فارسی به عنوان مظهر دوری، تفرق و جدایی جمعی از یاران شناخته میشوند و معمولاً در تضاد با خوشهٔ پروین (ثریا) که مظهر یکپارچگی است، به کار میروند. در طراحی جداول کلمات متقاطع نیز، این عبارت دقیقاً ۱۸ حرف را به خود اختصاص میدهد.