یعنی چه
در علم ژنتیک، اتوزومال به ویژگیها، صفات یا بیماریهایی گفته میشود که ژن آنها روی کروموزومهای غیرجنسی (اتوزوم) قرار دارد. در انسان ۲۲ جفت کروموزوم غیرجنسی وجود دارد و توارث این صفات هیچ ارتباطی به جنسیت (دختر یا پسر بودن) فرزند ندارد.
تلفظ
این واژه به صورت «اُ تُ زُ مال» تلفظ میشود که از واژه فرانسوی یا انگلیسی آن وارد زبان فارسی شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان صفت کروموزومهای غیرجنسی یا خودتن شناخته میشود.
به انگلیسی
واژه Autosomal صفت نسبی از کلمه Autosome (کروموزوم غیرجنسی) در زبان انگلیسی است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشاره به وراثت غیرجنسی از واژه Otozomal استفاده میشود.
به فارسی
در کتابهای زیستشناسی و واژهگزینی معادلهای «پیکری»، «غیرجنسی» و در منابع قدیمیتر واژه «خودتَن» برای این اصطلاح به کار رفته است.
نماد چیست
برای خود صفت اتوزومال نماد واحدی وجود ندارد، اما کروموزومهای اتوزوم در ژنتیک با علامت اختصاری A یا شمارههای ۱ تا ۲۲ نشان داده میشوند.
معنی انگلیسی/خارجی
این واژه ریشه در زبان یونانی دارد؛ بخش اول Auto به معنی «خود» و بخش دوم Soma به معنی «جسم یا بدن» است که در مجموع به کروموزومهای بدنی یا غیرجنسی اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل اتوزومال
واژه اتوزومال یکی از اصطلاحات کلیدی و بنیادی در علم ژنتیک و زیستشناسی مدرن است. بدن انسان از ۲۳ جفت کروموزوم تشکیل شده که ۲۲ جفت آن کروموزومهای غیرجنسی یا اتوزوم نام دارند و تنها یک جفت آن مربوط به تعیین جنسیت است. هر صفت، ویژگی یا بیماری ژنتیکی که روی این ۲۲ جفت کروموزوم قرار داشته باشد، با عنوان اتوزومال شناخته میشود.
توارث اتوزومال به دو دسته غالب و مغلوب تقسیم میشود. نکته مهم در این نوع توارث این است که احتمال انتقال صفت یا بیماری به فرزندان دختر و پسر کاملاً برابر است؛ زیرا این ژنها بر روی کروموزومهای جنسی (X و Y) قرار ندارند و جنسیت نقشی در به ارث رسیدن آنها ایفا نمیکند.