یعنی چه
زنجار یا زنگار به لایهٔ سبزرنگی گفته میشود که بر اثر رطوبت، هوا و فرآیند اکسیداسیون روی سطح فلزاتی نظیر مس، برنج و مفرغ تشکیل میشود. این ماده در واقع همان اکسید یا استات مس است که به عنوان زنگار فلزات شناخته میشود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت زِنجار (Zenjār یا Zanjār) تلفظ میشود که شکل معرب واژه زنگار است.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ به سؤالاتی نظیر «زنگ مس»، «اکسید مس» یا «لایه سبز روی مس» واژه پنج حرفی «زنجار» یا «زنگار» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره تخصصی به زنگار سبزرنگ مس از واژه Verdigris استفاده میشود، در حالی که واژه عمومی Rust برای زنگزدگی و اکسیداسیون فلزات به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی از خود واژه معرب «زِنْجَار» یا ترکیب «صدأ النحاس» (به معنی زنگِ مس) برای بیان این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
واژه «زنجار» در اصل شکل عربیشده (معرب) واژههای اصیل فارسی «زنگار» یا «ژنگار» است که از ریشه «زنگ» (به معنای آلودگی یا اکسید فلزات) گرفته شدهاند. متضاد آن در زبان فارسی کلماتی چون صیقل، جلا و درخشندگی است و واژگانی مانند زنگزده و زنجاری (رنگ سبز زنگاری) با آن همخانواده هستند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و وفارسی، زنجار یا زنگار نماد دلبستگیهای دنیوی، گناهان و غفلتی است که مانند لایهای تیره روی آینهٔ دل را میپوشانند و مانع تابش نور حقیقت میشوند؛ از همین رو اصطلاح «زنگار دل زدودن» به معنی پاکسازی روح است. در متون کهن و مذهبی نیز کنایهای از آلودگیهای معنوی و گناه به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل زنجار
واژه «زنجار» شکل معرب و عربیشده واژه فارسی «زنگار» است که به لحاظ علمی به لایه سبزرنگ حاصل از اکسیداسیون روی فلزاتی مانند مس و برنج اطلاق میشود. این کلمه پنجحرفی کاربرد زیادی در حل جداول کلمات متقاطع دارد و معادل دقیق انگلیسی آن برای مس، واژه Verdigris است.
از نظر نمادشناسی و ادبی، زنجار جایگاه ویژهای در ادبیات عرفانی دارد. این کلمه به عنوان نمادی از کهنگی، غفلت، تیرگی و حجاب دل به کار میرود که مانع تجلی حقیقت در روح انسان میشود. اگرچه این واژه به طور مستقیم در قرآن نیامده، اما مفاهیم همسو با آن مانند زنگارِ گناه در تفاسیر دیده میشود.