معنی
در لغت به معنی دور کردن، پس زدن و پشتیبانی کردن است. در اصطلاح عمومی به هرگونه تلاشی برای حفظ جان، مال، ناموس یا خاک در برابر تعرض و دستبرد دشمن گفته میشود و در حقوق نیز به معنای پاسخ دادن به ادعای طرف مقابل در دعوا است.
یعنی چه
دفاع یعنی ایستادگی و پایداری در برابر هر نوع حمله، تجاوز یا خطری که امنیت، سلامت یا حقوق مادی و معنوی انسان را تهدید میکند.
مترادف
واژههایی که مفهوم حفاظت، نگهداری و پس زدن حمله دشمن را میرسانند.
متضاد
کلماتی که بر مفهوم آغاز جنگ، پیشروی هجومی و اقدام به آسیب رساندن دلالت دارند.
هم خانواده
واژههای مشتقشده از ریشه سه حرفی (د ف ع) که با مفهوم دور کردن و راندن ارتباط دارند.
ریشه
این واژه مصدر باب مفاعله از ریشه عربی (د-ف-ع) است. معنای بنیادی این ریشه در زبان عربی راندن، پس زدن و دور کردن خطر یا شیء است.
جمله سازی
به انگلیسی
برای کاربرد فعلی (دفاع کردن) از واژههای Defend یا Advocate نیز استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل دفاع
واژه دِفاع مفهومی کلیدی و حیاتی در حوزههای نظامی، حقوقی، اخلاقی و اجتماعی است که بر اساس ریشه لغوی خود، بر دور کردن خطر و پس زدن هرگونه تعرض دلالت دارد. این مفهوم در فرهنگهای مختلف با نمادهایی چون سپر، زره و سنگر شناخته میشود و به عنوان یک حق طبیعی برای حفظ بقا و صیانت از ارزشها و داراییها به شمار میرود.
در متون دینی و قرآنی نیز هرچند خودِ مصدر دفاع به این شکل به کار نرفته، اما ریشه آن بارها مورد تاکید قرار گرفته است؛ مانند آیه ۲۵۱ سوره بقره که دفعِ برخی انسانها توسط برخی دیگر را عاملی برای جلوگیری از فساد زمین میداند. در فقه اسلامی نیز دفاع در برابر هجوم دشمن، وظیفهای همگانی و واجب عینی محسوب میشود.