یعنی چه
در علم زیستشناسی، خفاشسانان (با نام علمی Chiroptera) به راستهای بزرگ و شگفتانگیز از پستانداران جفتدار گفته میشود که دارای بالهای پوستیِ چرمی با خاصیت ارتجاعی هستند. این موجودات تنها پستاندارانی هستند که توانایی پرواز واقعی و مستمر دارند. به زبان ساده، این واژه شامل تمام موجوداتی میشود که از خانواده خفاشها بوده یا از نظر ساختاری شبیه به آنها هستند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «خُفْفاشسانان» است. واژه خفاش خود وامواژهای از زبان عربی به معنی پستاندار پرنده شبخیز است که با پسوند فارسی «ـسانان» (به معنی شبیهان و همگروهها) ترکیب شده و یک اصطلاح علمی زیستشناسی را پدید آورده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این کلمه دقیقاً «خفاش سانان» با ۹ حرف است. همچنین بسته به طراح جدول، ممکن است از واژههای مترادف آن مانند «بالدستان»، «شبکوران» یا «شبپرکها» نیز استفاده شود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این راسته از حیوانات به طور عمومی Bats گفته میشود. در اصطلاحات علمی و آکادمیک، معادل آن Order Chiroptera است که ریشهای یونانی دارد و از ترکیب دو واژه Chiro (به معنی دست) و Ptera (به معنی بال) ساخته شده است.
در قرآن
واژه خفاش یا خفاشسانان به صورت مستقیم و صریح در متن قرآن مجید نیامده است. با این حال، در آیه ۴۹ سوره آلعمران و آیه ۱۱۰ سوره مائده به معجزه حضرت عیسی (ع) اشاره شده که از گل، مجسمه پرندهای (طَیْر) میساخت و در آن میدمید تا به اذن خدا زنده شود؛ در بسیاری از تفاسیر شیعه و سنی نقل شده که آن پرنده، خفاش بوده است. همچنین امام علی (ع) در خطبه ۱۵۵ نهجالبلاغه به زیبایی و با جزئیات شگفتانگیز، آناتومی و بینایی خفاش را توصیف کردهاند.
نماد چیست
خفاشسانان در فرهنگهای جهان نمادی دوگانه دارند. در فرهنگ غربی و مدرن، آنها معمولاً نماد تاریکی، شب، جادوگری، رازآلودگی و موجودات افسانهای مثل خونآشامها هستند. در مقابل، در فرهنگ شرق آسیا و به ویژه چین، خفاش نماد خوشبختی، طول عمر و برکت است؛ چرا که تلفظ کلمه خفاش در زبان چینی (fú) کاملاً با واژه خوشبختی همآوا است.
جمعبندی و توضیح کامل خفاش سانان
خفاشسانان یکی از منحصربهفردترین راستههای پستانداران در جهان هستند که به دلیل داشتن بالهای پوستی ارتجاعی، توانایی پرواز واقعی را دارند. این واژه از ترکیب واژه خفاش و پسوند فارسی «ـسانان» ساخته شده و در زبان علمی زیستشناسی با نام «کایروپترا» (بالدستان) شناخته میشود. اعضای این گروه نقشی حیاتی در اکوسیستم از جمله کنترل حشرات و گردهافشانی گیاهان ایفا میکنند.
این موجودات علاوه بر جایگاه علمی، در متون دینی و فرهنگهای مختلف نیز بازتاب ویژهای داشتهاند؛ از توصیفات شگفتانگیز آناتومی آنها در نهجالبلاغه گرفته تا نقش نمادینشان در شرق آسیا به عنوان مظهر برکت و در غرب به عنوان نماد رازآلودگی شب. در ادبیات فارسی و حل جدول نیز مترادفهایی چون شبکوران و بالدستان برای اشاره به این گروه به کار میرود.