یعنی چه
واژه الجبله (که اصل آن جبله است) به معنای ذات، نهاد و آبورنگ اولیهای است که انسان یا هر موجودی بر اساس آن آفریده شده است. این کلمه همچنین به دلیل تشبیه به کوه از نظر عظمت و انبوهی، به معنای جماعت کثیر و گروه بزرگی از مردم نیز به کار میرود.
تلفظ
این واژه با فتح الف و سکون لام (ال)، کسر جیم، کسر باء و تشدید و فتح لام اول تلفظ میشود: اَلْجِبِلَّه.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم الجبله از واژگانی استفاده میشود که به ویژگیهای درونی و ساختار ذاتی انسان اشاره دارند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در این زبان با مفاهیمی چون طبع، نهاد و آفرینش اولیه هممعنی است.
به فارسی
معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی شامل سرشت، نهاد، ذات، خلقت، سجیه، طبع و خوی بنیادین است.
در قرآن
این واژه در قرآن کریم به کار رفته است؛ از جمله در آیه ۱۸۴ سوره شعراء «وَاتَّقُوا الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالْجِبِلَّةَ الْأَوَّلِينَ» که به معنای خلق و جماعتهای گذشته است. همچنین در آیه ۶۲ سوره یس عبارت «جِبِلًّا كَثِيرًا» به معنی گروهی انبوه از مردم آمده است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، الجبله نمادی از اصالت ذاتی و تغییرناپذیری است. همانطور که ریشه آن (جبل) به معنی کوه استوار است، سرشت و فطرت اولیه انسان نیز به سختی دچار تغییرات بنیادین میشود.
جمعبندی و توضیح کامل الجبله
واژه الجبله که ریشهای عربی دارد و به متون فارسی و اسلامی راه یافته است، در اصل به ویژگیهای ذاتی، سرشت، فطرت و نهاد اولیه موجودات اشاره دارد. این واژه از ریشه «ج-ب-ل» مشتق شده که مفهوم صلابت و استواری (مانند کوه) را در خود دارد؛ به همین دلیل، به ویژگیهایی که در عمق جان انسان ریشه دوانده و غیرقابل تغییرند، جبله یا جبلت میگویند.
علاوه بر معنای درونی و خلقت ذاتی، این کلمه در قرآن کریم و متون کهن به معنای گروه بزرگ، خلقی کثیر و جماعتهای انبوه نیز به کار رفته است که این معنا هم از عظمت و شکوه کوه الهام گرفته شده است.
در حوزه معنایی، متضاد این واژه را خوی اکتسابی یا امور عرضی میدانند؛ یعنی ویژگیهایی که جزو ذات انسان نیستند و بعدها از طریق محیط یا آموزش کسب میشوند، در حالی که الجبله همان پِیبست و ساختار اولیه و دستنخورده وجودی است.