محتمل است یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل محتمل است

عبارت «محتمل است» یک ترکیب اسنادی رایج در زبان فارسی است که کاربرد وسیعی در حوزه‌های منطق، فلسفه، آمار و گفت‌وگوهای روزمره دارد. ریشهٔ واژهٔ محتمل به زبان عربی و ثلاثی مجرد «ح م ل» بازمی‌گردد که در باب افتعال معنای پذیرش یا امکانِ بار شدن و به تبع آن، امکانِ وقوع پیدا کرده است. این عبارت دقیقاً زمانی به کار می‌رود که ما دربارهٔ رخ دادن یک اتفاق یقین کامل نداریم، اما شواهد و قرائن موجود مانع از رد کردن آن می‌شوند.

در متون کلاسیک و مذهبی مانند قرآن کریم، ریشه‌های این واژه بیشتر به معنای فیزیکی یا معنویِ «بار گناه یا مسئولیتی را بر دوش کشیدن» آمده است، اما در زبان فارسی امروز، این اصطلاح کاملاً معنایِ امکان‌پذیری و احتمال به خود گرفته است. نقطهٔ مقابل این مفهوم، عباراتی نظیر «محال است»، «ممتنع است» یا «قطعی است» هستند که وضعیت را به صراحت و بدون گمان مشخص می‌کنند.