یعنی چه
این عبارت به ویژگی، وضعیت یا صحنهای اشاره دارد که به دلیل شدت سختی، اندوه یا ناتوانی موجود در آن، دل بیننده یا شنونده را به درد میآورد و حس شفقت، مهربانی و دلسوزی را در وجود او بیدار میکند. این واژه معمولاً برای توصیف احوال افراد نیازمند، صحنههای اسفناک یا شرایط بحرانی به کار میرود.
تلفظ
تلفظ روان این عبارت فعلی به صورت [تَ.رَحْ.حُم را بَرْ مِیْ.اَنْ.گیْ.زَد] است که از دو بخش اسم مصدر عربی (ترحم) و فعل مضارع التزامی فارسی (برمیانگیزد) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت معمولاً به عنوان طراح سوال برای رسیدن به واژههایی چون «رقتانگیز»، «اسفناک» یا «زار» مطرح میشود. خودِ عبارت پرسش نیز با حساب فاصلهها یا به صورت پیوسته شانزده حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگان متعددی برای انتقال این مفهوم وجود دارند. واژه Pathetic و Pitiful رایجترین معادلها برای توصیف شرایط یا افرادی هستند که ترحم دیگران را برمیانگیزند.
به فارسی
معادلهای دقیق و اصیل فارسی یا ترکیبهای رایج در زبان فارسی برای این مفهوم شامل واژههایی چون رقتانگیز، رقتآور، ترحمبرانگیز، اسفناک، حزنآور، دلسوزکننده و زار است. کلمات متضاد آن نیز شامل قساوتبار، سنگدلانه، بیرحمانه و شوقانگیز میشود.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و نمادشناسی بصری، تصاویری مانند چشمان بزرگ و ملتمس (مانند گربه کارتون شرک)، لباسهای پاره و مندرس، یا تصویر پرندهای با بال شکسته و کزکرده در سرما، از بارزترین نمادهایی هستند که فوراً ترحم و دلسوزی مخاطب را برمیانگیزند.
جمعبندی و توضیح کامل ترحم را برمی انگیزد
عبارت «ترحم را برمیانگیزد» یک گزاره توصیفی و فعلی در زبان فارسی است که وضعیتی عمیقاً غمانگیز، دردناک یا ضعیف را به تصویر میکشد؛ شرایطی که در آن دل هر بینندهای به رحم میآید و ناخودآگاه حس شفقت و دلسوزی درونیاش بیدار میشود. این مفهوم در ادبیات فارسی و فرهنگهای لغت بزرگ مانند دهخدا و عمید، ریشه در واژگانی چون «رِقّت» و «رحم» دارد و به طور مستقیم با صفتهایی نظیر رقتانگیز، اسفناک و حزنآور پیوند خورده است.
از دیدگاه تحلیل زبانی، اگرچه اجزای اسمی این عبارت (ترحم) ریشه در زبان عربی دارند، اما ترکیب ساختاری آن با فعل «برمیانگیزد» یک گزاره کاملاً فارسی و روان را پدید آورده است. این مفهوم در زبانهای دیگر مانند انگلیسی با واژگانی چون Pathetic و Pitiful شناخته میشود و در نمادشناسی نیز با المانهایی همچون پرنده بالشکسته یا چهرههای ملتمس تجلی مییابد تا حس همزادپنداری و کمکرسانی انسانها را تحریک کند.