یعنی چه
عبارت «ملعون کربلا» یک ترکیب وصفی و اصطلاحی در ادبیات مذهبی، تاریخی و فرهنگ عامه تشیع است. این اصطلاح به طور خاص برای اشاره به عاملان اصلی، خطدهندگان و قاتلان شهدای کربلا به ویژه امام حسین (ع) استفاده میشود و نشاندهنده طرد شدگی ابدی آنها از رحمت الهی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت [مَلْ عو نِ کَر بَ لا] (mal’un-e karbalā) است که از دو بخش «ملعون» (واژهای عربی با سکون عین) و «کربلا» تشکیل شده است.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، اگر طراح جدول عبارت «ملعون کربلا» را به عنوان پرسش مطرح کند و ۱۰ حرف بخواهد، پاسخ خودِ عبارت است. در غیر این صورت، بسته به تعداد حروف مشخص شده، پاسخهایی چون «شمر»، «یزید» یا «عمر بن سعد» مد نظر است.
به انگلیسی
برای برگردان این مفهوم به زبان انگلیسی، از صفاتی که معنای لعنتشده و مطرود را میرسانند همراه با نام کربلا استفاده میشود.
به عربی
در متون و ادبیات عربی، برای اشاره به این مفهوم از ترکیب واژه ملعون (از ریشه ل ع ن) به همراه واژه کربلا استفاده میگردد.
به فارسی
در زبان فارسی، واژه ملعون به معنای «دورمانده از رحمت خدا»، «نفرینشده» و «مطرود» است؛ بنابراین معنی ترکیبی آن «نفرینشدگان واقعه کربلا» یا «مطرودان واقعه عاشورا» میشود.
در قرآن
خود ترکیب «ملعون کربلا» در قرآن وجود ندارد، اما ریشه و واژه «ملعون» به صورت مفرد و جمع در قرآن کریم آمده است؛ مانند آیه ۶۱ سوره احزاب: «مَلْعُونِينَ ۖ أَيْنَمَا ثُقِفُوا أُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْتِيلًا». همچنین در آیه ۶۰ سوره اسراء از «الشجرة الملعونة» (درخت لعنتشده) یاد شده که در بسیاری از تفاسیر شیعه به بنیامیه تعبیر شده است.
جمعبندی و توضیح کامل ملعون کربلا
عبارت «ملعون کربلا» یک کلمه واحد در لغتنامه نیست، بلکه یک اصطلاح ترکیبی، تاریخی و عقیدتی در فرهنگ تشیع است. این تعبیر برای نامیدن افرادی به کار میرود که در سال ۶۱ هجری قمری بزرگترین جنایت تاریخ اسلام یعنی شهادت امام حسین (ع) و یارانش را رقم زدند. شخصیتهایی چون شمر بن ذیالجوشن، عمر بن سعد، عبیدالله بن زیاد و در رأس آنها یزید بن معاویه از مصادیق اصلی این عنوان هستند.
در لغت، ملعون از ریشه عربی «لعن» به معنای کسی است که به دلیل رفتار زشت و شقاوتبارش از رحمت، لطف و مغفرت الهی طرد و دور شده است. این اصطلاح در ادبیات مذهبی و حتی در طرح سوالات جدول کلمات متقاطع کاربرد زیادی دارد و نماد بارز جبهه باطل، بیرحمی و مظهر شقاوت محض در برابر مظلومیت جبهه حق به شمار میرود.