یعنی چه
این عبارت در زبان فارسی لغوی مکتوب و کهن وجود ندارد. دو کاربرد عمده برای آن متصور است: نخست، شکل سرهمنویسیشدهٔ ترکیب عربی و قرآنی «بِئْسَ + مَا» که در آیات متعدد به معنی «چه بد است آنچه...» به کار رفته است. دوم، استفاده به عنوان یک نام خاص تجاری و ابداعی برای فروشگاههای اینترنتی مدرن در ایران (وابسته به شرکت بازاریابان ایرانیان زمین یا بیز).
تلفظ
در حالت قرآنی و عربی به صورت [بِئْ-سَ-ما] تلفظ میشود که همزه ساکن است. در کاربرد عامیانه و تجاری امروزی به صورت [بیز-ما] خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این راهنما دقیقاً ۵ حرف دارد و خود کلمه به صورت «بیزما» یا «بئسما» جایگذاری میشود.
به انگلیسی
این کلمه معادل معنایی مستقیم در زبان انگلیسی ندارد و صرفاً به صورت فینگلیش یا نویسهگردانی نامهای خاص نگاشته میشود.
به ترکی
برای این واژه به دلیل اصیل نبودن و داشتن ریشه عربی/تجاری، معادل مابه ازای دقیقی در واژهنامههای ترکی یافت نمیشود.
به فارسی
از آنجا که واژه اصالت فارسی ندارد، معنی فارسی آن تنها بر اساس ریشه عربی «بئسما» به صورت «بد است آنچه که» یا «چه بد است» تعبیر میشود و در حوزه زبان فارسی فاقد مترادف لغوی اصیل است.
جمعبندی و توضیح کامل بیزما
واژه «بیزما» یک لغت اصیل، مستقل یا دارای پیشینه ادبی در فرهنگهای معتبر زبان فارسی (مانند دهخدا، معین و عمید) نیست. به همین دلیل جستجوی آن به عنوان یک واژه با ریشه فارسی به نتیجهای ختم نمیشود و متضاد یا همخانواده سنتی برای آن تعریف نشده است.
در واقع، این عبارت تنها در دو بستر معنا پیدا میکند؛ اول در متون مذهبی و قرآن کریم که ادغام دو کلمه عربی «بِئْسَ» (فعل ذم به معنی چه بد است) و «مَا» (موصول) بوده و مجموعاً ۹ بار در قرآن (مانند آیه ۹۰ سوره بقره) تکرار شده است. دوم در فضای کسبوکار مدرن ایران که به عنوان یک نام ابداعی و تجاری برای پلتفرمهای فروشگاهی استفاده میشود.
بنابراین، اگر با این لفظ مواجه شدهاید، بسته به متن یا عبارتی که در آن قرار دارد، یا اشاره به همان اصطلاح نکوهشی قرآنی دارد و یا صرفاً یک علامت تجاری و اسم خاص معاصر است که ارزش لغوی در ادبیات فارسی ندارد.