یعنی چه
این عبارت از دو بخش «خَیْر» (بهتر/نیکی) و «مِنْهُنَّ» (از آن زنان) تشکیل شده است. در اصطلاح قرآنی، به معنای جایگزین کردن افرادی شایستهتر، باایمانتر و مطیعتر به جای کسانی است که قدر موقعیت معنوی خود را ندانستهاند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «خَیْراً مِنْهُنَّ» است که به دلیل قاعده ادغام در تجوید، تنوینِ خیر خوانی به نونِ من چسبیده و «خیراممنهن» شنیده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و کلیدهای مذهبی، در پاسخ به راهنمای «زنانی بهتر از ایشان در قرآن» یا «آیه ۵ سوره تحریم»، عبارت ۸ حرفی «خیرا منهن» مد نظر است.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این بخش از آیه معمولاً به صورت «better than them» یا «wives better than you» برای خطاب به همسران پیامبر ترجمه شده است.
به عربی
خود عبارت اصل عربی است. از نظر صرفی «خيراً» مفعولبه ثانی برای فعل «يُبْدِلَهُ» و منصوب است و «منهن» متعلق به آن میباشد.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این عبارت در تفاسیر و ترجمههای الهی قمشهای، مکارم شیرازی و حداد عادل به صورت «همسرانی بهتر از شما» یا «زنانی نیکوکارتر از آنان» آمده است.
در قرآن
این عبارت در آیه ۵ سوره تحریم آمده است: «عَسَىٰ رَبُّهُ إِنْ طَلَّقَكُنَّ أَنْ يُبْدِلَهُ أَزْوَاجًا خَيْرًا مِنْهُنَّ...» یعنی امید است که اگر پیامبر شما را طلاق دهد، پروردگارش همسرانی بهتر از شما را جایگزین کند؛ زنانی که مسلم، مؤمن، مطیع، توبهکننده و عبادتکار باشند.
جمعبندی و توضیح کامل خیرا منهن
عبارت قرآنی «خیرا منهن» که در آیه پنجم سوره تحریم به کار رفته، یک آیه کلیدی با لحن عتابآمیز و هشداردهنده به برخی از همسران پیامبر اسلام (ص) است. این عبارت نشان میدهد که هیچ کس، حتی به واسطه نزدیکترین پیوندها با فرستاده خدا، دارای مصونیت ابدی و حاشیه امن معنوی نیست؛ بلکه معیار اصلی نزد پروردگار، تقوا، تسلیم و ایمان واقعی است.
در فرهنگ اسلامی و ادبیات تفسیری، این اصطلاح فراتر از شأن نزول اولیه خود، به عنوان یک قاعده کلی و سنّت الهی تحت عنوان «شایستهسالاری» و «جایگزینی معنوی» شناخته میشود. این مفهوم به انسانها یادآور میشود که اگر قدر نعمات و موقعیتهای والای معنوی خود را ندانند، خداوند بدون هیچ ابایی، افراد صالحتر و شایستهتری را جانشین آنها خواهد کرد.