یعنی چه
واژهای با املای دقیق «خاریج» در لغتنامههای رسمی فارسی وجود ندارد. این کلمه در واقع شکل اشتباه املایی واژهٔ «خارج» است یا بر اساس تلفظ ترکی آن (Hariç) نوشته شده است. معنای آن بیرون، برون، اجنبی، یا کشور بیگانه است. همچنین در اصطلاحات حوزوی به عالیترین سطح دروس (درس خارج) اطلاق میشود.
تلفظ
در زبان فارسی معیار به صورت «خارِج» (Xārej) تلفظ میشود، اما شکل نوشتاری «خاریج» با یای مجهول، بازتابدهندهٔ تلفظ این واژه در زبان ترکی آذربایجانی و استانبولی است.
در جدول
در حل جدول، اگر طراح دقیقاً ۵ حرف را مد نظر داشته باشد، پاسخ خودِ واژهٔ «خاریج» است. جایگزینهای استاندارد چهارحرفی آن «خارج» و پنجحرفی آن «بیرون» هستند.
به انگلیسی
بسته به متن، واژههای متفاوتی در انگلیسی معادل آن هستند؛ برای بیرون از خانه یا محیط از Outside و برای سفر به کشورهای دیگر از Abroad استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و اسم فاعل از ریشه «خ ر ج» است و در خود زبان عربی نیز به معنی بیرون به کار میرود.
به فارسی
معادلهای اصیل و فصیح فارسی برای این واژه شامل «بیرون»، «برون»، «هوایه» (در برخی متون کهن) و برای معنای انسانی آن «بیگانه» و «ناآشنا» است.
نماد چیست
در نشانهشناسی رسمی، نماد خاصی برای آن تعریف نشده است؛ اما در ریاضیات با نقاط خارج از مجموعه و بازههای باز، و در گرافیک محیطی با پیکانها و فلشهای اشارهکننده به سمت بیرون نمایش داده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل خاریج
واژهٔ «خاریج» در فرهنگهای لغت اصیل فارسی مانند دهخدا، معین و عمید به این شکل ثبت نشده است. این کلمه در حقیقت حاصل یک خطای املایی در نوشتن واژهٔ پرکاربرد «خارج» است، یا اینکه نگارنده آن را بر اساس تلفظ رایج در زبان ترکی (Hariç) به این صورت مکتوب کرده است.
با مبنا قرار دادن واژهٔ اصلی یعنی «خارج»، این کلمه از ریشهٔ عربی «خروج» گرفته شده و مفهوم فضای بیرونی، نقطهٔ مقابل داخل، و همچنین کشورهای دیگر (فرنگ) را افاده میکند. همچنین در اصطلاحات تخصصی مذهبی، به دروس عالی حوزه که متنمحور نیستند، درس خارج میگویند.
در بازیهای فکری و جدول کلمات، اگر طراح املای ۵ حرفی «خاریج» را ملاک قرار داده باشد، پاسخ دقیقاً همین کلمه خواهد بود؛ هرچند از نظر نگارش فارسی معیار، صورت صحیح آن همان «خارج» با ۴ حرف است.